جهّال الامّة ) . بديهى است كه چنين افرادى خريدارانى جز آن گروه ندارند و براى آنان در ميان خردمندان جايى نيست . هدفشان جلب نظر جهّال و نفوذ در ميان آنهاست چرا كه از ورود به جرگهء خردمندان مأيوس و نااميدند . در سوّمين توصيف مىافزايد : « او در تاريكيهاى فتنه‌ها به پيش مىدود » ( عاد « 1 » في اغباش الفتنة ) . با توجّه به اين كه « غبش » ( مفرد اغباش ) طبق تصريح ارباب لغت « 2 » به معنى شدّت ظلمت يا ظلمت آخر شب است كه بهترين موقع براى پيشرفت كار سارقان و دزدان مىباشد روشن مىشود كه اين گونه افراد ، هميشه به دنبال آن هستند كه از آب گل‌آلود فتنه‌ها ، ماهى بگيرند . هميشه از روشنايى مىگريزند و به ظلمات و تاريكيها كه بهترين جا براى فريب مردم نادان است ، پناه مىبرند ، چرا كه اگر ظلمت فتنه فرو نشيند و آفتاب علم و دانش سرزند چهرهء واقعى آنان نمايان مىگردد و نزد خاص و عام رسوا مىشوند . در چهارمين توصيف به يكى ديگر از بدبختيهاى بزرگ چنين كسى اشاره كرده ، مىفرمايد : « او از ديدن منافع پيمان صلح در ميان مردم نابيناست » ( عم بما في عقد الهدنة « 3 » ) . روشن است كه منظور از « هدنة » ( آرامش ) در اين جا ، صلح ميان مسلمانان و غير مسلمين نيست ، چرا كه اين سخن در بارهء كسى است كه به گواهى جمله‌هاى

--> ( 1 ) « عاد » از مادهء « عدو » ( بر وزن صبر ) به معنى دويدن است . ( 2 ) مقاييس اللغة ، جوهرى ، لسان العرب . ( 3 ) « هدنه » به معنى سكون و آرامش است و در مورد پيمانهاى صلح نيز به كار مىرود .