آنان را بگيرد و سرانجام آنها را به مقصد برساند ، امّا گروه سوّم كه هواى نفس بر آنها چيره شده و با ايمان و تقوا وداع گفته‌اند در بيراهه‌ها سرگردان گشته و در كام بدبختىها سقوط مىكنند . اين تعبير به خوبى نشان مىدهد كه تنها ايمان به معاد است كه مىتواند انسان را در برابر گناه و فساد حفظ كند ، هر قدر اين ايمان قويتر باشد ، تأثير بازدارندهء آن بيشتر است . بعضى گفته‌اند جملهء « شغل من الجنّة و النّار امامه » جملهء خبريه‌اى است كه معنى انشا را دارد يعنى آنها كه بهشت و دوزخ را در برابر خود مجسّم مىبينند ، بايد از زرق و برق دنيا و هوا و هوسها چشم بپوشند ! ولى تفسير جملهء بالا به صورت جملهء خبريه نيز هيچ مشكلى ندارد يعنى اين گونه مؤمنان چشم‌پوشى از هوا و هوس خواهند كرد . سپس با توضيحى كه در بارهء گروههاى سه گانهء بالا بيان فرمود مردم را به پيمودن راه راست و دورى گزيدن از طرق انحرافى ، ضمن بيان نشانه‌هاى آنها دعوت مىكند و مىفرمايد : « انحراف به راست و چپ سبب گمراهى و ضلالت است و راه ميانه و مستقيم ، جادهء وسيع ( الهى ) است » ( اليمين و الشّمال مضلّة « 1 » ، و الطّريق الوسطى هى الجادّة ) . اين سخن اشاره به همان مسألهء معروفى است كه مىگوييم راه مستقيم به سوى هدف يك راه بيش نيست و در دو طرف آن هزاران راه انحرافى وجود دارد كه انسان را به گمراهى مىكشاند . تعبير به يمين و شمال ممكن است اشاره به افراط و تفريط باشد كه گروهى راه

--> ( 1 ) « مضلّه » ( بر وزن مفعله ) است كه به گفتهء بعضى از ارباب لغت ، به معنى كثرت وجود چيزى در مكان است ، بنا بر اين مفهوم آن در اين جا ، اين مىشود كه انحراف به چپ و راست مايهء گمراهيهاى فراوان است .