افراط را مىپويند و آن طرف هدف قرار مىگيرند و گروهى راه تفريط را ، و هرگز به هدف نمىرسند ، اين همان است كه در قرآن مجيد به عنوان صراط مستقيم از آن ياد شده و در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً » ، ما شما را امّتى ميانه قرار داديم ( در حدّ اعتدال ميان افراط و تفريط ) » . « 1 » همچنان كه علماى بزرگ اخلاق گفته‌اند كه تمام صفات فضيله ، حد اعتدالى است در ميان صفات رذيله كه در طرف افراط و يا تفريط قرار دارند و به اين ترتيب تمام صفات اخلاقى را در اين تقسيم جمع كرده‌اند و يا به تعبير ديگر اين همان مسألهء عدالت اخلاقى است كه انسان را در حدّ اعتدال و طريق مستقيم ميانه و دور از هر گونه گرايش انحرافى قرار مىدهد . بعضى از مفسّران نهج البلاغه ، طريق وسطى را به مسألهء امامت و ولايت امامان معصوم تفسير كرده‌اند كه هر گونه غلوّ و افراط يا كوتاهى و تقصير در مورد آن بزرگواران سبب گمراهى است ، ولى هيچ مانعى ندارد كه مفهوم جمله را وسيع بدانيم كه هم مسألهء ولايت و هم ساير مسائل اعتقادى و عملى و اخلاقى را فرا گيرد . در مسألهء خداشناسى گروهى در وادى تشبيه گرفتار شده و خدا را شبيه مخلوقاتش دانسته‌اند و گروهى در پرتگاه تعطيل افتاده و مىگويند ذات و صفات خدا چنان است كه هيچ كس قادر بر شناخت او ( حتّى معرفت اجمالى ) نيست ولى حدّ وسط در ميان تشبيه و تعطيل است و آن اين كه خدا را از طريق افعالش مىشناسيم ولى از كنه ذاتش بىخبريم . در مسألهء افعال عباد ، نه راه جبر صحيح است و نه راه تفويض ، بلكه جادهء وسط ، يعنى امر بين الامرين است و همچنين در مسألهء ولايت نه غلوّ صحيح است و نه تقصير ، و در اخلاقيات همين گونه و در اعمال نيز همين طور است مثلا انفاق ، حدّ وسطى در ميان بخل و اسراف است .

--> ( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 143 .