باطل ) به مبارزهء با حق برخيزد و در برابر آن قد علم كند هلاك خواهد شد ! و در نادانى انسان همين بس كه قدر خويش را نشناسد ، ريشهء درختى كه در سرزمين تقوا نشانده شود هرگز نابودى نمىپذيرد و بذر و زراعتى كه در اين سرزمين پاشيده شود ، هرگز تشنه نمىگردد ! در خانه‌هاى خود پنهان شويد ( و در دسته‌بندىهاى منافقان و نفاق‌افكنان شركت نجوييد ) ! در اصلاح ميان خود بكوشيد ( و مردم را با هم آشتى دهيد و صفوف خود را در مقابل آنها متّحد سازيد ) ! توبه پيش روى شما و در دسترستان است ( به آن چنگ زنيد و گذشتهء خود را جبران كنيد ) ، ( و در هر حال ) هيچ ستايشگرى جز خدا را نبايد ستايش كرد و ( در گناه و خطا ) جز خويش را نبايد سرزنش نمود ! شرح و تفسير راه نجات اين است در ادامهء بحثهاى گذشتهء اين خطبه كه پيرامون داغ شدن بازار امتحان بعد از بيعت او سخن مىگفت و به مردم در بارهء حقّ و باطل و تقوا و گناه هشدار مىداد ، امام در اين بخش از سخنانش به طرق نجات از چنگال هوا و هوسها و رسيدن به سر منزل سعادت اشاره كرده و طىّ بيانات جامعى مطالب مهمّى را در اين رابطه ايراد مىكند . نخست مردم را در مسير سعادت و نجات به سه گروه تقسيم مىفرمايد ، مىگويد : « كسى كه بهشت و دوزخ در پيش روى او قرار گرفته ( و به آن كاملا ايمان دارد از كارهايى كه در آن جا سودى نمىبخشد ، بر كنار است ) و سخت به آينده‌اى كه در پيش دارد مشغول است ( و مردم در اين مسير سه گروهند : ) كسانى كه سخت مىكوشند و به سرعت پيش مىروند ، آنها اهل نجاتند و گروهى كه به كندى گام بر مىدارند ، باز اميد نجات دارند ، امّا آنان كه كوتاهى مىكنند و در اين راه مقصّرند ، ( در كام بدبختى و