شنيدن اثرى ندارد مهم درك كردن است . سپس مىفرمايد : « كسى كه صيحه و فرياد ، او را ( كر ) كرده است چگونه مىتواند آهنگ ملايم ( مرا ) بشنود » ( و كيف يراعى النّباة « 1 » من اصمّته الصّيحة ) . « 2 » اشاره به اين كه اينها كه فرمان خدا و پيامبر اكرم ( ص ) را زير پا گذارده‌اند چگونه ممكن است سخنان مرا بشنوند ؟ ! از آن جا كه در برابر اين گروه ، گروه ديگرى وجود دارد كه طرفدار حقّند ، مىفرمايد : « مطمئن باد ! قلبى كه از خوف خدا جدايى نپذيرد ( و حقيقت را درك كند و در برابر آن خاضع باشد ) » ( ربط جنان « 3 » لم يفارقه الخفقان « 4 » ) . نكته هدايت در پرتو خاندان وحى آنچه در فراز بالا از كلام امام ( ع ) خوانديم ، اشاره به يك واقعيّت مهمّ تاريخى است كه از مقايسهء عصر جاهليّت عرب با دوران شكوفايى بعد از طلوع اسلام ،

--> ( 1 ) « نبأة » در اصل از مادهء « نبأ » به معنى آمدن از مكانى به مكان ديگر است و از آنجا كه خبر از مكانى به مكان ديگر مىرود به آن نبأ مىگويند و « نبأة » به معنى صداى آهسته است چون صدا از مكانى به مكان ديگر مىرود . ( مقاييس اللّغة ) ( 2 ) بعضى از شارحان نهج البلاغه تصريح كرده‌اند كه منظور از : « اصمّته الصّيحة » در اين جا اين نيست كه فرياد وحى آنان را كر كرده است ، بلكه به اين معنى است كه آنها از شنيدن فرياد وحى كرد هستند ، مانند : « أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ » . ( سورهء يونس ، آيهء 42 ) ( 3 ) « جنان » به معنى قلب است چرا كه در سينهء انسان پنهان است و اين واژه از « جنّ » ( بر وزن فنّ ) به معنى پنهان شدن گرفته شده است و به همين جهت به باغهاى پر درخت كه زمين آن پوشيده از درختان است « جنّت » و به بچّه‌اى كه در شكم مادر است « جنين » و به طايفهء پريان كه از نظرها پوشيده‌اند « جنّ » گفته مىشود و ديوانه را نيز به اين جهت « مجنون » مىگويند كه عقلش پوشيده شده ، يا « جنّ » به درون او راه يافته است . ( 4 ) « خفقان » در اصل به معنى « اضطراب » است و از آنجا كه خوف و ترس سبب اضطراب مىشود در اين معنى به كار مىرود و منظور در كلام بالا « خوف خدا » است .