ترقّى رسيديد و در پرتو شعاع ما ( خاندان پيامبر - ص - ) صبح ( سعادت ) شما درخشيدن گرفت و تاريكيها پايان يافت » ( بنا اهتديتم « 1 » فى الظّلماء « 2 » ، و تسنّمتم « 3 » ذروة « 4 » العلياء ، و بنا افجرتم « 5 » عن السّرار « 6 » ) . در جملهء اوّل ، امام به شرايط زمان جاهليّت كه تاريكى جهل و فساد و جنايت همه جا را فرا گرفته بود اشاره مىفرمايد كه در پرتو وجود پيامبر ( ص ) ، مردم صراط مستقيم را پيدا كردند و با سرعت به سوى مقصد حركت نمودند . در جملهء دوّم ، ترقّى و تكامل را به شترى تشبيه مىكند كه داراى كوهان است ( با توجّه به اين كه « تسنّمتم » از مادهء سنام به معناى كوهان شتر مىباشد ) و مىفرمايد : شما بر بالاى آن كوهان قرار گرفتيد كه اشاره به اوج ترقّى و تكاملى است كه نصيب مسلمين در پرتو اسلام شد و همهء مورّخان شرق و غرب در كتابهاى خود به هنگام شرح تمدّن اسلام به آن اعتراف و اذعان دارند .

--> ( 1 ) « اهتديتم » از « اهتداء » به گفتهء بعضى از شارحان نهج البلاغه و ارباب لغت در جايى به كار مىرود كه انسان با ميل و ارادهء خود هدايت را بپذيرد و در عبارت بالا نيز منظور همين است . ( 2 ) « ظلماء » ( بر وزن صحراء ) به گفتهء بعضى از محققان به معنى تاريكى آغاز شب است يا به تعبير ديگر تاريكى بعد از نور ، بر خلاف ظلمت كه مفهوم عامى دارد و به كار گرفتن اين واژه در كلام امام ( ع ) شايد اشاره به اين نكته باشد كه دوران جاهليّت عرب در واقع ، تاريكى بعد از نور ، يعنى دعوت انبياى أولو العزم پيشين بود . ( 3 ) « تسنّمتم » از مادهء « سنم » ( بر وزن قلم ) به معنى بالا رفتن است و سنام ( بر وزن مرام ) به معنى كوهان شتر آمده است . ( 4 ) « ذروة » از مادهء « ذرو » ( بر وزن سرو ) به دو معنى آمده : يكى اشراف چيزى بر چيزى و به همين جهت به قلّهء كوه يا كوهان ، ذروه گفته مىشود و ديگر ريختن و پراكنده شدن چيزى . ( 5 ) « افجرتم » از مادهء « فجر » در اصل به معنى شكافتن وسيع چيزى است و از آنجا كه سپيدهء صبح ، گويى تاريكى شب را مىشكافد به آن فجر گفته‌اند و « افجرتم » به معناى داخل فجر و سپيدى صبح شدن است . ( 6 ) « سرار » از مادهء « سرّ » به معنى پنهان و نقطهء مقابل آشكار است و واژهء « سرار » معمولا به شبهاى آخر ماه كه هوا كاملا تاريك است گفته مىشود .