الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
31
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
مواضع السّجود في الشّعر كما تعرفون مواضع السّجود في القرآن ، اگر تمام فصحاى عرب در مجلس واحدى اجتماع كنند و اين بخش از خطبه براى آنها خوانده شود سزاوار است براى آن سجده كنند ، ( همان گونه كه روايت كردهاند ) هنگامى كه شعراى عرب شعر معروف « عديّ بن الرقاع » ( قلم أصاب . . . ) را شنيدند براى آن سجده كردند چون كه از علّت آن سؤال شد گفتند ما محل سجود در شعر را مىشناسيم آن گونه كه شما محلّ سجود را در ( آيات سجده ) قرآن مىشناسيد » . « 1 » در جايى ديگر هنگامى كه به مقايسهء اجمالى ميان بخشى از كلام « مولا على » ( ع ) با سخنان معروف « ابن نباته » « 2 » ، خطيب معروف قرن چهارم هجرى مىپردازد ، مىگويد : « فليتامّل اهل المعرفة بعلم الفصاحة و البيان هذا الكلام به عين الانصاف يعلموا أنّ سطرا واحدا من كلام نهج البلاغة يساوي ألف سطر منه بل يزيد و يربي على ذلك ، آگاهان به علم فصاحت و بلاغت اگر اين گفتار على ( ع ) را با ديدهء انصاف بنگرند مىدانند كه يك سطر از نهج البلاغه مساوى هزار سطر از سخنان معروف « ابن نباته » است بلكه بر آن فزونى مىگيرد و برترى مىجويد » . « 3 » باز در همين زمينه تعبير عجيبى دارد ، در آنجا كه يكى از خطابههاى « ابن نباته » را در زمينهء جهاد كه در اوج فصاحت است نقل مىكند كه با جملهاى از كلمات « امير مؤمنان » در خطبهء جهاد آميخته شده ، « ما غزى قوم في عقر دارهم إلّا ذلّوا ، هيچ قوم و ملّتى در درون خانهها مورد هجوم دشمن واقع نشدند مگر اين كه ذليل شدند » . ( ابن ابى الحديد ) مىگويد : « به اين جمله بنگر و ببين چگونه از ميان تمام خطبه ابن نباته فرياد مىكشد ، فرياد فصاحت و بلاغت و به شنوندهاش اعلام
--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 11 ، صفحهء 153 . ( 2 ) نام او ابو يحيى عبد الرحيم بن محمد بن اسماعيل بن نباته است كه در سال 374 وفات يافت . ( 3 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 7 ، صفحهء 214 .