مىدارد كه از معدنى غير از معدن بقيهء خطبه برخاسته و از خاستگاهى غير از آن خاستگاه است . به خدا سوگند همين يك جمله چنان خطبهء ابن نباته را آراسته و زينت بخشيده آن گونه كه يك آيه از قرآن در لا به لاى يك خطبهء معمولى درست همچون گوهرى درخشنده است كه پيوسته نورافشانى مىكند و روى بقيهء سخن روشنايى مىپاشد » . « 1 » سرانجام گفتار او را با سخنى كه در مقدمهء كتابش بيان كرده پايان مىدهيم ، مىگويد : « و امّا الفصاحة فهو ( ع ) امام الفصحاء و سيّد البلغاء و في كلامه قيل : دون كلام الخالق و فوق كلام المخلوقين و منه تعلّم النّاس الخطابة و الكتابة ، و امّا فصاحت ، او پيشواى فصيحان و سرور بليغان است و لذا در بارهء كلام او گفته شده پايين‌تر از كلام خالق و برتر از كلام مخلوقين است و مردم از او راه و رسم خطابه و نوشتن را آموخته‌اند » . « 2 » 3 - « جورج جرداق » نويسندهء معروف مسيحى لبنانى در كتاب ارزندهء خود « الامام على صوت العدالة الانسانيّة » در پايان فصلى كه به بيان شخصيت « على » ( ع ) تخصيص داده در بارهء نهج البلاغه چنين مىگويد : « در بلاغت ، فوق بلاغتهاست . قرآنى است كه از مقام خود اندكى فرود آمده سخنى است كه تمام زيباييهاى زبان عرب را در گذشته و آينده در خود جاى داده ، تا آنجا كه در بارهء گويندهء آن گفته‌اند : سخنش پايين‌تر از كلام خالق و بالاتر از كلام مخلوق است » . « 3 » 4 - « جاحظ » كه از بزرگترين ادبا و نوابغ عرب است و در اوايل قرن سوّم هجرى مىزيسته ، در كتاب معروف و مشهور خود « البيان و التبيين » كلماتى از

--> ( 1 ) شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، جلد 2 ، صفحهء 84 . ( 2 ) شرح نهج البلاغة ابن ابى الحديد ، جلد 1 ، صفحهء 24 . ( 3 ) صوت العدالة الانسانية ، جلد 1 ، صفحهء 47 .