علاوه بر اينها يهود و نصارا و مجوس بودند كه هر كدام گرفتار نوعى انحراف شده بودند . مذهب مجوس سر از دوگانه‌پرستى و خداى خير و خداى شر در آورده بود . اين مذهب - كه شايد در آغاز از سوى بعضى انبياى الهى عرضه شده بود - چنان با خرافات آميخته شده بود كه به گفتهء بعضى از محقّقان ، آنها معتقد بودند خداى خير و خداى شر - جنگ سختى با هم داشتند تا اين كه فرشتگان ميانجگرى كردند و اصلاح ذات البين حاصل شد به اين شرط كه عالم پايين ، هفت هزار سال در اختيار خداى شر باشد ( و عالم بالا در اختيار خداى خير ) . « 1 » مسيحيان در چنگال تثليث ( خدايان سه گانه ) گرفتار شده بودند و يهود ، با تحريفات عجيبى كه در تورات واقع شده بود گرفتار خرافات زيادى شد كه شرح آن در اين مختصر نمىگنجد . امام ( ع ) در عبارت فوق ، تمام اين گروهها را در سه طايفه جاى داده است : گروه اوّل آنهايى كه قائل به تشبيهند و براى خدا شريك قائلند مانند مجوس و مسيحيان ، يا براى خداوند صفات مخلوقات را قائلند مانند بسيارى از يهود . گروه دوّم كسانى كه نام او را بر غير او مىنهند مانند بسيارى از بت‌پرستان كه نام خدا را بر بتها مىنهادند و آنها را واسطه ميان خود و خدا مىپنداشتند و گروه سوّم كسانى كه به غير خدا اشاره مىكردند مانند دهريه كه طبيعت را خالق هستى مىپنداشتند و يا بت‌پرستان و ماه‌پرستان و ستاره‌پرستان كه براى بتها و كواكب آسمان ، اصالت قائل بودند يعنى همانها را خداى خود مىدانستند . آرى در چنين اوضاع و احوالى پيامبر اسلام ظهور كرد و آفتاب قرآن درخشيدن گرفت . عاليترين مفاهيم توحيد و دقيق‌ترين معارف مربوط به خدا و صفات او ، به وسيلهء آن حضرت تعليم داده شد ، تاريخ انبيا كه با خرافات وحشتناكى آميخته شده بود به صورت پاك و خالى از هر گونه خرافه بر مردمان عرضه شد .

--> ( 1 ) همان مدرك ، صفحهء 206 .