وجود پيامبر در هر حال مايهء هدايت و بيدارى و اسباب اتمام حجّت است . دوّم كتب آسمانى است كه در امّتها وجود دارد هر چند پيامبرانى كه آن را آورده‌اند چشم از جهان فرو بسته باشند . سوّم ، اوصيا و امامان معصوم است كه از آن تعبير به « حجّة لازمة » شده است . البته بعضى احتمال داده‌اند كه منظور دليل عقل باشد ولى چون دليل عقل به تنهايى براى هدايت ، كافى نيست اين احتمال بعيد به نظر مىرسد ، امّا مانعى ندارد كه هر دو با هم در اين عبارت جمع باشند . چهارم ، سنّت پيامبران و اوصيا و امامان كه از آن تعبير به « محجة قائمة » شده است زيرا « محجّة را در لغت به معنى طريقهء واضح و مستقيم معنى كرده‌اند - خواه ظاهرى باشد يا معنوى - راهى كه انسان را به مقصود مىرساند » . « 1 » به اين ترتيب ، خداوند بر تمام ملّتها و امّتها در جميع قرون و اعصار اتمام حجّت نموده و اسباب هدايت را از آنها دريغ نداشته است . سپس به ويژگيهاى اين پيامبران پرداخته ، مىفرمايد : « پيامبرانى كه كمى نفراتشان و فزونى دشمنان و تكذيب كنندگانشان ، آنها را از انجام وظايف باز نمىداشت » ( رسل لا تقصّر بهم قلّة عددهم و لا كثرة المكذّبين لهم ) . آرى ، مردان با شهامتى بودند كه گاه يك تنه در برابر هزاران هزار دشمن مىايستادند ، در درياى آتش فرو مىرفتند و به فرمان خدا و تأييدات الهى سالم بيرون مىآمدند ، بتخانه‌ها را در هم مىكوبيدند و در برابر فرياد خشم‌آلود بت‌پرستان ، با دلايلى كوبنده مىايستادند و آنها را شرمسار مىكردند . به دريا فرو مىرفتند و از سوى ديگر بيرون مىآمدند و گاه در مقابل گروه عظيم دشمنان لجوج ، كه با شمشيرهاى برهنه ، آنها را محاصره كرده بودند ، قرار مىگرفتند ولى خم به ابرو نمىآوردند .

--> ( 1 ) التحقيق فى كلمات القرآن الكريم ، مادّهء حج .