مسئلهء اطاعت و آزمايش الهى منتفى مىگردد ، چرا كه عامل اصلى كه هواى نفس است به قوّت خود باقى است حتّى عامل انحراف شيطان نيز هواى نفس اوست . « 1 » نكته‌ها 1 - عظمت مقام انسان از دلايل مهمّى كه نشان مىدهد انسان برترين موجود عالم خلقت و شريفترين مخلوق خدا و گل سر سبد آفرينش است آيات مربوط به سجود ملائكه براى انسان است كه در چندين سوره از قرآن روى آن تأكيد شده است « 2 » و نشان مىدهد همهء فرشتگان بدون استثنا براى آدم سجده و خضوع كردند و اين دليل روشنى بر فضيلت آدم حتّى بر فرشتگان است و ظاهرا هدف از اين تأكيدهاى مكرّر قرآن ، توجّه دادن انسانها به شخصيّت والاى الهى و معنويشان است و اين تأثير بسزايى در تربيت نفوس و هدايت انسانها دارد . 2 - سجده براى آدم چگونه بود ؟ در اين كه اين سجده چه سجده‌اى بوده است و آيا سجده براى غير خدا امكان‌پذير است ، در ميان مفسّران گفتگوست . بعضى معتقدند كه اين سجده براى خدا بوده ولى به خاطر آفرينش چنين موجود شگرفى ، در برابر آدم صورت گرفته است ، بعضى ديگر مىگويند سجده براى آدم بوده ، ولى نه سجدهء پرستش كه مخصوص خداست ، بلكه سجدهء

--> ( 1 ) چگونگى تأثير هواى نفس همچنين تأثير شيطان در انحراف انسان به بهترين وجهى در مناجات دوّم از مناجاتهاى پانزده‌گانه امام على بن الحسين ( ع ) آمده است . ( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 34 ، سورهء اعراف ، آيهء 11 ، سورهء اسراء ، آيهء 61 ، سورهء كهف ، آيهء 50 و سورهء طه ، آيهء 116 .