خضوع يا سجدهء تحيّت و اداى احترام . در كتاب عيون الاخبار از كتاب على بن موسى الرّضا ( ع ) آمده است : « كان سجودهم للّه تعالى عبوديّتا و لآدم اكراما و طاعة لكوننا فى صلبه ، سجدهء فرشتگان براى خداوند به عنوان پرستش بود و براى آدم به عنوان اكرام و احترام ، چرا كه ما در صلب آدم بوديم . » « 1 » از اين حديث استفاده مىشود كه سجدهء فرشتگان دو جنبه داشت ، هم جنبهء پرستش خداوند و هم احترام آدم . شبيه آنچه در تفسير بالا گفته شد در آيهء 100 سورهء يوسف آمده است : « وَ رَفَعَ أَبَوَيْهِ عَلَى الْعَرْشِ وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّداً » ، و پدر و مادر خود را بر تخت نشاند و همگى به خاطر او به سجده افتادند » . در حديثى از امام على بن موسى الرّضا ( ع ) در ذيل همين آيه نيز آمده است كه فرمود : « امّا سجود يعقوب و ولده فانّه لم يكن ليوسف و انّما كان من يعقوب و ولده طاعة للّه و تحيّة ليوسف كما كان السّجود من الملائكة لآدم ، امّا سجود يعقوب و فرزندانش سجدهء پرستش براى يوسف نبود ، بلكه سجدهء آنها به عنوان اطاعت و پرستش خدا و تحيّت و احترام يوسف بود همان گونه كه سجود ملائكه براى آدم چنين بود » . 3 - سؤالات گوناگون پيرامون آفرينش شيطان در بارهء آفرينش شيطان و سوابق او و تمرّدش از اطاعت فرمان خدا و سپس مهلت دادن به او تا زمان معلوم ، سؤالات بسيارى وجود دارد كه شرح همهء آنها مقالات مفصّلى را مىطلبد ، ولى در اين جا به تناسب بحثهاى بالا ، فشرده‌اى از آن لازم است .

--> ( 1 ) نور الثّقلين ، جلد اوّل ، صفحهء 58 .