گرفتار بزرگترين خطاها و اشتباهات مىشوند . منظور از شقاوت در اين جا همان موانع درونى و صفات رذيله‌اى است كه در شيطان وجود داشت . صفات و موانعى كه اختيارى بود و از اعمال پيشين او سرچشمه گرفته بود نه شقاوت ذاتى و غير اختيارى ، چرا كه شقاوت نقطهء مقابل سعادت است . سعادت به معنى فراهم بودن امكانات براى حركت به سوى صلاح و شقاوت وجود موانع در اين راه است ، منتهى همهء اين امور به خاطر اعمال خود انسان يا موجودات مختار ديگر حاصل مىگردد نه بر اثر عوامل جبرى ! به هر حال ابليس با اين گناه بزرگ و خطاى عظيم بكلّى سقوط كرد و از جوار قرب پروردگار بيرون رانده شد و به خاطر عظمت گناهش منفورترين و مطرودترين خلق خدا گشت ، امّا اين طرد و لعنت الهى مايهء بيدارى او نشد و همچنان بر مركب غرور و نخوت سوار بود و همان گونه كه سيرهء افراد مغرور و متعصّب و لجوج است ، به يك كار غير منطقى ديگر دست زد و آن اين بود كه كمر به گمراه ساختن آدم و فرزندان او بست و براى اين كه خشم و حسد خود را بيشتر فرو نشاند بار گناه خود را سنگين‌تر ساخت و از خدا تقاضا كرد كه او را تا دامنهء قيامت زنده نگاهدارد و چنان كه قرآن مىگويد : « قالَ رَبِّ فَأَنْظِرْنِي إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ » . « 1 » خداوند نيز خواستهء او را به خاطر سه چيز پذيرفت : « نخست اين كه او مستحقّ غضب الهى بود . ديگر اين كه مىخواست امتحان را بر بندگان تمام كند و ديگر اين كه وعده‌اى كه به او داده بود ، تحقّق بخشد » ( فاعطاه اللّه النّظرة استحقاقا للسّخطة و استتماما للبليّة و انجازا للعدة ) . ولى نه آن چنان كه او خواسته بود بلكه تا زمان و وقت معيّنى و لذا فرمود : « تو از مهلت داده شدگانى تا روز و وقت معيّنى » « مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ »

--> ( 1 ) سورهء حجر ، آيهء 36 .