شرح و تفسير آغاز انحراف ابليس به دنبال بحثى كه در بارهء آفرينش آدم در فراز سابق اين خطبه آمده بود ، در اين جا بحث ديگرى را در همين موضوع بيان مىفرمايد كه از جهات مختلف آموزنده و عبرت‌انگيز است . نخست مىفرمايد : « خداوند سبحان از فرشتگان خواست تا وديعه‌اى را كه نزد آنها بود ، ادا كنند و پيمانى را كه با او در مورد سجود براى آدم و خضوع براى بزرگداشت او بسته بودند عمل نمايند و فرمود : « براى آدم سجده كنيد ! همه سجده كردند جز ابليس ! » ( و أستادى اللّه سبحانه الملائكة وديعته لديهم و عهد وصيّته اليهم فى الاذعان بالسّجود له و الخنوع « 1 » لتكرمته فقال سبحانه « اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ » . از اين تعبير به خوبى استفاده مىشود كه خداوند قبلا از فرشتگان پيمان گرفته بود كه وقتى آدم آفريده و كامل شد براى او سجده كنند و اين همان چيزى است كه در قرآن مجيد ، سورهء ص ، به آن اشاره شده است : « إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ » ، ( به يادآور ) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان فرمود : من بشرى را از گل مىآفرينم ، هنگامى كه او را منظّم ساختم و از روح خود در آن دميدم براى او به سجده بيفتيد » . « 2 » فرشتگان اين معنى را به خاطر داشتند تا آدم آفريده شد و به صورت انسان كاملى در آمد ، اين جا بود كه انجام آن تعهّد ، از فرشتگان خواسته شد و فرمود :

--> ( 1 ) « خنوع » به گفتهء « مقاييس » در اصل به معناى خضوع و تواضع است و ديگران نيز تعبيراتى شبيه به همين معنا دارند . ( 2 ) سورهء ص ، آيات 70 و 71 .