بالا ، قبل و بعد از آن آمده همه مربوط به تصميم‌گيرى و انديشه و تفكّر قبل از انجام عملى است . كوتاه سخن اين كه افعال خداوند از افعال بندگان بكلّى جداست زيرا او با علم به مصالح و مفاسد اشيا و آگاهى بر نظام احسن آفرينش و قدرت تامّ و كاملى كه بر همه چيز دارد ، با قاطعيّت اراده مىكند و بدون هيچ تزلزل و ترديد و انديشه و تجربه ، موجودات را لباس وجود مىپوشاند . هم در آغاز آفرينش چنين است و هم در ادامهء آفرينش . سپس به چگونگى آفرينش موجودات و تدبير الهى در پيدايش اشيا طبق برنامهء منظم و دقيق و نظم و ترتيب حساب شده اشاره كرده ، مىفرمايد : « خداوند آفرينش هر موجودى را به وقت خاصش موكول كرد ( چرا كه آفرينش او تدريجى و روى برنامهء زمان‌بندى شده ، بود تا عظمت تدبير و قدرت بىنظير خويش را آشكارتر سازد ) » ( احال الاشياء لاوقاتها ) . بعد از مسألهء زمان‌بندى بودن آفرينش موجودات ، به نظام خاص داخلى و تركيبى آنها اشاره كرده و مىفرمايد : « موجودات گوناگون را با يكديگر التيام داد و در ميان اشياى متضاد ، آشتى برقرار كرد » ( و لام « 1 » بين مختلفاتها ) . اين از عجايب عالم آفرينش است كه خداوند اشيا و موجودات مختلف را آن چنان به هم پيوسته و التيام داده كه گويى همه يك چيزند . سرد و گرم ، تاريك و نورانى ، مرگ و زندگى و آب و آتش را به هم التيام داده است . در شجر اخضر ( درخت سبز ) نار و آتش آفريده و وجود انسان و حيوان و گياه را تركيبى از موادّ

--> ( 1 ) « لام » و « لائم » از مادّهء « لأم » به معناى جمع كردن ، اصلاح نمودن و ضميمه كردن چيزى به چيز ديگر و التيام يافتن است و به همين دليل به زره « لامة » ( بر وزن رحمة ) مىگويند چون حلقه‌هاى آن به هم پيوسته و بر يكديگر قرار گرفته است .