با توجه است ولى خير اعم است . ابن‌ميثم در شرح خود برّ و نيكى را به صفت حميده عفّت برگردانده كه حد وسط بين خمودى شهوت و فجور است و شاهد بر سخن خود اين آورده است كه به انسان بدكار « فاجر » گويند . « 1 » نكته ديگر اين كه « فاجر » از ريشه « فجر » به معنى شكافتن وسيع است ؛ خواه شكافتن زمين يا چيز ديگر و از آن‌جا كه نور صبح پرده شب را مىشكافد « فجر » گويند و به « فاجر » هم « فاجر » گويند زيرا پرده حيا و پاكى را مىدرد . « 2 » حال ، اول به سراغ مقام ابرار مىرويم ، و دوم اين كه ابرار چه كسانى هستند ؟ و سوم اين كه نشانه ابرار چيست ، و چگونه مىتوان در زمره آنها داخل شد ؟ مقام ابرار در آيات مختلفى از قرآن مجيد ، سخن از ابرار و مقام آنها است ، همچنان كه در بعضى آيات ، سخن از فجّار و جايگاه آنها است . براى نمونه در سوره انفطار ، آيات 13 و 14 مىخوانيم : إِنَّ الْابْرَارَ لَفِى نَعِيم - وَإِنَّ الْفُجَّارَ لَفِى جَحِيم : « نيكان در نعمت فراوانند و بدكاران در دوزخ » . در سوره مطففين نيز فرموده : إِنَّ كِتَابَ الْابْرَارِ لَفِى عِلِّيِّينَ : « نامه اعمال نيكان در عليين است » . « 3 » إِنَّ كِتَابَ الفُجَّارِ لَفِى سِجِّين : « نامه اعمال بدكاران در سجّين است » . « 4 » « سجّين » به تعبير ساده ، دفتر كلّى است كه حساب همه بدكاران در آن است و « عليين » نيز چنين است ، ولى فقط نامه اعمال و حساب هر يك از نيكان در آن

--> ( 1 ) . ابن ميثم ، جلد 3 ، ذيل همين فراز ، صفحه 418 . ( 2 ) . تفسيرنمونه ، جلد 25 ، صفحه 351 . ( 3 ) . سوره مطففين ، آيه 18 . ( 4 ) . همان سوره ، آيه 7 . .