بلكه روز جلوه‌گاه اين صفات است . معمولا آثار و حالات انسان در اجتماع براى مردم ظاهر مىشود ؛ بازتاب آن اعمال شبانه ، اين صفات روزانه است ، تا در اقيانوس جامعه شناور و شناگر نشوند ، حالات روانى آنها شناخته نمىشود . 31 - حلم و بردبارى اولين صفت حلم و بردبارى شمرده شده ، و حاكى از اهميت اين صفت است ، ابتدا به تعريف و سپس به نقش سازنده اين صفت در زندگى پرهيزگاران اشاره مىكنيم . براى « حلم » اهل لغت و اخلاق دو تفسير ذكر كرده‌اند : 1 - « الحِلمُ ضَبْطُ النّفس عَنْ هَيَجانِ الغَضَب » « حلم كنترل كننده نفس از هيجان قوه غضب است » . 2 - « الحِلمُ هو التَثَّبُّت فى الامور » : « حلم ثابت بودن در امور است » . اين تفسير دوم نسبت به همه چيز است نه فقط غضب ، يعنى اعتدال در امور كه از اعتدال قواى نفس سرچشمه مىگيرد ، ايستادن و حوصله كردن براى رسيدن به حقائق و عدم شتابزردگى و از جمله استقامت در مقام غضب است ( نه سست شوى و نه از كوره در به روى ) حلم را فضيلت و صفت حميده‌اى مىدانند ، كه حد وسط ( مهانة ) و ( افراط در غضب ) مىباشد ، و اين صفت از جنود عقل است ، چنان كه مقابل اين صفت ( سفة ) است كه از جنود جهل است . در حديثى از امام صادق ( عليه السلام ) در كافى آمده است : حلم نشانه عقل و عدم آن نشانه سفاهت و بيخردى است . « 1 » گفته‌اند در حال عصبانيت نه تصميم ، نه تنبيه ، نه اقدام ، كه بعداً پشيمانى دارد زيرا اين سه در حال عصبانيت بى حساب است ، و بدانيد بعد كفاره آن را پس مىدهيد . من بارها تجربه كرده‌ام كه در حال عصبانيت عقل درست كار نمىكند ، و

--> ( 1 ) . شرح نهج‌البلاغه خوئى و ابن ميثم ذيل همين فراز . .