الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
388
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
چند ماهه مىرود و بازمىگردد و خود را مقيد به اين قيود و آداب زائد نكرده است . انسان پرهيزكار در معامله با مرد آسان مىگيرد ، در قرض دادن و كارهاى خير ديگر سختگيرى نمىكند ، در گرفتن طلب و قرض خود شدت به خرج نمىدهد ، در مسائل ازدواج بسيار راحت برخورد مىكند ، و از تنگ نظرى به دور است نه خود را به زحمت مىاندازد و نه ديگران را به دردسر . و همين نيك نفسى و خوش حسابى با مردم موجب مىشود ، كه رحمت الهى بر او نازل شده و خداوند نيز با او همانگونه محاسبه كند . براى اين كه سهل الامر بودن و در مقابل آن سختگير بودن روشن شود ، حديثى را از تفسير برهان كه در ذيل آيه 21 سوره رعد وارد شده است نقل مىكنيم ، خداوند در آيه 18 همين سوره در مورد كسانى كه دعوت حق را اجابت نكردند مىفرمايد : أُوْلَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ : « براى آنها حساب سخت و جايگاهشان جهنم است كه بسيار بد جايگاهى است » . و در آيه 21 همان سوره درباره كسانى كه دستورات خداوند را عمل كرده و خاشع شدند مىفرمايد : يَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ : « از سختى و بدى حساب مىترسند » . حمّاد بن عثمان گفت : مردى بر امام صادق ( عليه السلام ) وارد شد و از يكى از اصحاب او شكايت كرد ، در همان موقع آن مردى كه از اصحاب بود ، سررسيد ، حضرت به او فرمودند : چرا فلانى از تو شكايت مىكند ! گفت چون تمام حقّم را از او مىخواهم بگيرم ( تا دينار آخر را مىخواهم در سر وقت بگيرم ) حضرت با حالت غضب نشستند و فرمودند : تو گمان مىكنى وقتى تا آخرين حقّت را گرفتى بدى نكردهاى ، و كار سوئى انجام ندادهاى ! آيا نديدهاى قول خداوند را كه از قول افراد نيك حكايت مىكند : يَخَافُونَ سُوءَ الْحِسَابِ : آيا فكر مىكنى از خدا مىترسند كه ظلم بر آنها روا دارد ، نه به خدا قسم نمىترسند مگر از اين كه خداوند تا آخرين چيز آنها را