محاسبه كند اين‌گونه حساب را خداوند عزوجل به حسابى ( سوء الحساب ) ناميده است . « 1 » از آيات قرآن به خوبى استفاده مىشود كه مردم در قيامت به دو گروه تقسيم مىشوند : گروهى هستند كه خداوند حساب آنها را به آسانى و سهولت رسيدگى مىكند و هيچ‌گونه سختگيرى در موردشان نخواهد كرد فَأَمَّا مَنْ أُوتِىَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ - فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَاباً يَسِيراً « 2 » و به عكس كسانى هستند كه با شدّت به حساب آنها رسيدگى مىشود و ذره مثقال آن مورد دقت قرار مىگيرد ، چنان كه درباره بعضى از شهرها كه مردم آن سركش و گنهكار بودند ، مىفرمايد : فَحَاسَبْنَاهَا حِسَاباً شَدِيداً وَعَذَّبْنَاهَا عَذَاباً نُّكْراً « 3 » و يا در آيه 18 سوره رعد فرمود : أُوْلَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ : به خاطر اين است كه عده‌اى در زندگى دنيا و رسيدگى به حساب ديگران فوق العاده سختگيرند ، و به اصطلاح مو را از ماست مىكشند و سعى دارند حق خود را تا آخرين دينار به هر قيمتى كه شده بگيرند ، و به هنگامى كه خطائى از ديگرى سر زده ، تا آخرين حدّ ممكن او را مجازات كنند ، اينها كسانى هستند كه در زندگى كمترين گذشت حتى در مورد زن و فرزند و برادر و دوستان ندارند ، و از آنجا كه زندگى جهان ديگر بازتاب و انعكاس از زندگى اين جهان است ، خداوند نيز در حساب آنها چنان سختگيرى مىكند ، كه بايد در برابر هر كارى كه كرده‌اند ، جوابگو باشند ، بى آنكه كمترى گذشتى درباره آنها شود ! امّا به عكس ، كسانى هستند آسانگير و پرگذشت و بزرگوار ، مخصوصاً به هنگامى كه در برابر دوست و آشنا و يا كسانى كه بر آنها حق دارند و يا افراد ضعيف قرار مىگيرند ، آن قدر بزرگوارند كه سعى مىكنند ، در بسيارى از موارد خود را به

--> ( 1 ) . تفسير برهان ، جلد 2 ، صفحه 288 ، ذيل آيه 21 ، سوره رعد ، تفسير نمونه ذيل آيه 18 آورده است . ( 2 ) . سوره انشقاق ، آيه 7 و 8 . ( 3 ) . سوره طلاق ، آيه 8 . .