كردم ، و هر چه در آن هستم كوچك است در كنار ثواب خداوند و عقاب او « 1 » ( و اين بيمارى من است كه شيرين را تلخ و چيز بزرگ را كوچك و شىء گرانقيمت و بىارزش ، در نظرم يكى است ) . معاتبة ( توبيخ نفس ) دانستيم كه دشمن‌ترين دشمنان ، نفس است ، و امر كننده به پليديها و ميل كننده به شر و فرار كننده از خير است ، و از طرفى امر به تزكيه و كشاندن آن به سوى عبادت پروردگار و خالقش ، و به منع از شهواتش شده‌ايم ، و اينكه آن را از لذاتش جدا كنيم ، اگر در اين كار اهمال كنيم ، طغيان كرده ، به طورى كه ديگر قابل كنترل نمىباشد بايد با تازيانه توبيخ و عتاب و ملامت هر لحظه برگرده آن زد ، تا از مسير خود منحرف نشود ، اگر به اين مقام ملامت رسيد نفس « لوّامه » مىشود كه اگر رشد كند به مقام عالى « نفس مطمئنه » مىرسد . پس تا به پند و وعظ نفس خود مشغول نشده‌اى ، به پند دادن ديگران مپرداز ، خداوند تعالى به حضرت عيسى ( عليه السلام ) وحى رساند كه « يابن مريم عِظْ نفسك فانْ اتَّعَظْتَ فَعِظ النّاس و الّا فَاستَحى منّى » : « اى فرزند مريم ، نفس خود را پند ده وقتى خود پند گرفتى آن وقت مردم را پنده ده و گرنه از من حيا كن ! » « 2 » وقتى خود را ساختى ، مرديم سريعاً از خودسازى تو ساخته مىشوند : وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرَى تَنفَعُ الْمُؤْمِنِينَ « 3 » پس اى برادر متابعت از هواى نفس مكن ، كه پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) فرمودند : « الكَيِّس مَنْ دانَ نَفْسُه وَ عَمِلَ لِما بَعدَ المَوتِ وَ الا حمقُ مَنْ اتْبَعَ نَفْسَهُ هواها و تَمَنّى على اللّه

--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 172 . ( 2 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 180 . ( 3 ) . سوره ذاريات ، آيه 55 . .