الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
303
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )
الامانِىّ » : « دانا كسى است كه نفسش ضعيف شده و براى بعد از مرگش عمل مىكند و احمق و نادان كسى است كه متابعت هواى نفس كرده ، و آرزوهاى ( غيرمعقول و دور و دراز ) از خدا تمنّا مىنمايد » . « 1 » اگر اين مراحل ششگانه به خوبى طى شد ديگر جاى صفات رذيله تقلّب و دزدى و تكبر و نخوت نيست و انسان چنان مىشود كه در برابر حق مثل على بن يقطين صورت بر خاك سياه مىگذارد ، و از ابراهيم جمال ساربان مىخواهد تا كف كفش خود را بر صورت آن وزير هارون گذارد ، ( داستانش گذاشت كه در اثر بىاعتنائى به ابراهيم جمّال كه يكى از دوستان امام هفتم ( عليه السلام ) بود ، حضرت به او بىاعتنائى كردند ، و گفتند : بايد رضايت او را حاصل كنى ، و ابن يقطين براى رضايت ابراهيم جمّال صورت بر خاك درب خانه او گذارد ، و از او خواست براى اين كه امام هفتم ( عليه السلام ) عذر او را بپذيرد ، و خدا از او درگذرد ته كفش خود را روى صورت وى گذارد و آن ساربان با اصرار على بن يقطين چنين كرد و على بن يقطين مىگفت « اللّهم اشْهَدْ ( خدايا تو شاهد باش ) كه بندهات از من گذشت . آرى دستورات اسلامى و گفتار اولياء الهى اگر عمل شود ، پشت وزير را هم خم كرده ، و صورتش را به خاك تقرب الهى مىگذارد ، آن هم وزير هارونى كه به ابر مىگفت : هر كجا مىخواهى ببار ، كه از ملك و سطنت من خارج نيست ! آرى با عمل به راهيان اين راه ، على بن يقطين تربيت مىشود كه طبق روايات ، امام هفتم ( عليه السلام ) به اصحاب خود مىفرمودند : « اگر مىخواهيد يكى از صحابى رسول خدا ( صلى الله عليه و آله ) را ببينيد ، در صورت او نظر كنيد ، و نيز مىفرمودند : من شهادت مىدهم كه او اهل بهشت است » . « 2 »
--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 184 ، مدرك بحث در مراحل ششگانه عمدة محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 149 تا 191 و عرفان اسلامى جلد 2 بوده است . ( 2 ) . مرحوم حاج شيخ عباسى قمى در منتهى الامال در شرح حال امام هفتم ( عليه السلام ) جريان على بن يقطين را با رواياتى آورده است . .