فرمودند : « دربهاى آسمان به روى تو گشوده ، و خداوند عزوجل به تو نزد ملائكه مباهات و افتخار مىكند ، سپس به اصحاب فرمودند : « تزودّوا من اخيكم » : از برادرتان توشه برگيريد » « 1 » و اين‌گونه در مقابل نفس مقاومت كنيد ، و از او حساب كشيد و عقابش كنيد . تعجب است اهل و فرزند و زيردستان خود را به خاطر كار زشتى كه كرده‌اند مورد عتاب قرار مىدهى ، از اين مىترسى كه اگر عقاب نكنى از تحت قدرت و امر تو خارج شوند ، و بر تو طغيان كنند ، ولى به نفس خود كه بزرگترين دشمن تو است ، مهلت مىدهى ، به كسى كه طغيانش و ضررش از طغيان و ضرر زيردستانت بيشتر است ، نهايت ضررى كه اهل تو در اثر نافرمانى به تو مىرسانند ، اين است كه معيشت و زندگى تو را مشوش و دچار اختلال مىكنند ، و اگر تعقل مىكردى مىيافتى كه زندگى ، زندگى آخرت است ، و نعمت بهشت ماندنى است ، و نفس تو چيزى است كه عيش ابدى تو را منغّض و ناگوار مىكند ، پس او اولى به معاقبة و تنبيه است ! بعضى همين چهار مرحله را شمرده‌اند ، ولى بعضى ديگر مثل مرحوم فيض كاشانى در محجة البيضاء دو تاى ديگر يعنى مجاهدت و معاقبه ( توبيخ ) را هم اضافه كرده‌اند ، كه شايد بتوان به گونه‌اى اين دو را در همان معاقبة ادغام كرد ، لى ما به تبع مرحوم فيض اين دو را نيز شرح مىدهيم : مجاهدت وقتى محاسبه تمام شد و نفس را متضّرر و كاسب معاصى دانست ، گفتيم عقاب بايد كند ، و اما اگر آن را سست و بىحوصله در بعضى فضائل يا اذكار يافت بايد او را وارد به آنها كند ، و با او مجاهدت نمايد . در معاقبه ، نفس را از چيزهائى كه

--> ( 1 ) . محجة البيضاء ، جلد 8 ، صفحه 169 - 168 . .