جواب آنها شو و جوابى آماده كن ! « 1 » چگونه غافل نشسته‌ايم كه پيامبر اكرم ( صلى الله عليه و آله ) به « معاذ » فرمودند : « انّ العبدَ ليُسألُ عن كُحلِ عينيه و عن فَتّه الطّين بِاصْبَعيه و عَنْ لَمْسِه ثوبَ اخيه » : « بنده از سرمه چشمانش و از ريختن گل ( و خاك ديوار مردم ) با دو انگشتش ( كه از روى بازى به ديوار مىكشد ) و از دست زدن به پيراهن برادرش سؤال مىشود » . « 2 » معاقبه بعد از محاسبه اگر معلوم شد كه نفس تقصير كرده ، و دست به ارتكاب معاصى زده ، بايد به او مهلت نداد كه مهلت دادن همان و ارتكاب معاصى و مانوس شدن با آن همان ، و اگر مثل كودك به شير مادر ، به معصيت انس گرفته و از آن تغذيه كرد ، جدا كردن آن از ارتكاب معصيت دشوار است . اگر لقمه مشتبهى از روى شهوت نفسانى خورده ، بايد با گرسنگى شكم را تنبيه كرد ، و اگر به نامحرم نظر كرده ، بايد چشم را از نظر كردن منع كرد ، و همين طور سائر اعضاء و جوارح ! طلحه نقل كرده كه روزى مردى لباسش را كند و شروع كرد در هواى گرم ( كه زمين داغ بود ) خود را در خاك ماليدن ، و به نفس خود مىگفت : بچش كه عذاب جهنم شديدتر و گرمتر از اين است ! آيا مثل مرده‌اى در شب و فرد بيهوده‌اى در روز هستى ! طلحه مىگويد : پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) در زير درختى بودند ، وقتى او را ديدند ، نزديك آمدند ، آن مرد گفت نفس من بر من غلبه كرده است پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) فرمودند « آيا چاره‌اى جز اين نبود ؟ » ( گويا مرد گفته باشد ، نه ، فقط به اين صورت نفس من تنبيه مىشود ) پيامبر

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 73 ، صفحه 69 ( دو روايت اخير در ميزان الحكمه ، جلد 2 ، صفحه 412 نيز آمده است ) . ( 2 ) . محجة البيضا ، جلد 8 ، صفحه 159 . .