كرد كه بهشت پيچيده به مشكلات است ، و آتش دوزخ پيچيده به شهوات كه اين سخن مولى اميرالمؤمنين على ( عليه السلام ) است كه مىفرمود پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) مكرراً چنين مىگفتند إنَّ الجنّة حُفَّتْ بِالْمَكارِهِ وَ إنَّ النارَ حُفَّت بِالشَّهوات » . « 1 » در فرازهاى قبلى اشاره شد كه ( ارادتهم الدنيا فلم يريدوها ) « دنياى هوس براى آنها مىآيد و آنها با صبر پذيراى اويند » دنيا دام بر سر راه آنها گذارده و مىخواهد آنها را اسير كند ولى ( فَفَدَوا انْفُسَهم ) براى آزادى خود فديه مى دهند تا از بند اسارت نفس رهائى يابند آنها لحظ اى حريّت خود را ، در زندان هوس نمىبينند نفس آنها در برابر هيچ ظالمى و بزرگترين ظالمها يعنى شيطان و نفس امّاره سرخم نمىكند گرچه جسم آنها به بردگى و زندان و اسارت كشيده شود ، چنان كه ديديم با يوسف صديق ( عليه السلام ) ، آن پيامبر خدا چه كردند ولى تن به اسارت هوى و هوس نداد ، و در چنگال گناه گرفتار نشد ، بردگى و زندان و اسارت را پذيرفت ، ولى اسير نشد و زبان حال و مقال وى چنين بود : « ربِّ السَّجنُ احَبُّ الىَّ ممّا يدَعونَنى اليه » « 2 » : « خداى من زندان براى من بهتر است از آنچه مرا به آن دعوت مىكنند » ( زيرا كه زندان بودن جسم راحت‌تر از زندانى بودن روح و حرّيت ، در چنگال هوى و هوس زنى مثل زليخا است ) . براى توجه دادن به اهميت آزادى در مكتب آزاديبخش اسلام ، دو حديث از پيامبر گرامى ( صلى الله عليه وآله ) و پرچمدارى آزادى ذكر مىكنم : 1 - « انَّ اللّه غافِرُ كلّ ذنب الّا مَنْ احْدَثَ دينا او اغْتَصَبَ اجيراً او باع حُرّاً ؛ « خداوند هر گناهى را مىآمرزد ، مگر كسى را كه دين جديدى از طرف خود بياورد ، يا اجرت اجيرى را غصب كند يا فرد آزادى را بفروشد » . « 3 » 2 - « انَّ اللّهَ غافِرُ كلّ ذنب الّا مَنْ جَحَدَ مَهراً او اغتَصَبَ اجيراً اجَرَه او باعَ

--> ( 1 ) . نهج‌البلاغه ، خطبه 176 صبحى و خطبه 175 فيض الاسلام . ( 2 ) . سوره يوسف ، آيه 33 . ( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 103 ، صفحه 166 ؛ ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحه 203 . .