در حديثى در مجمع البيان آمده است كه « انَّ اللّهَ يِحبّ ان يَرى اثَرَ نِعمَتِه على عَبْدِه و يَكره البُوْس و التَّباؤس و يُحِبّ الحليم المتعَفِّف مِنْ عباده و يبغض البذّى السائل المُلْحِف » : « خداوند دوست دارد اثر نعمت خود را بر بنده‌اش ببيند و كراهت دارد سختى و فقر را و دوست دارد صبور عفيف از بندگانش را ، و انسان پست سؤال كننده و مصرّ را دشمن دارد » « 1 » شخص پرهيزكار با سختى فقر را تحمل مىكند ، و از آن نمىهراسد ، زيرا « انْ من شىء الّا عِنْدَنا خَزائنه » « 2 » « مىداند منبع هر چيز در نزد خداست » . اصل فقر در اسلام منفور است ، فقر را سواد و سياهى صورت در دو دنيا مىداند « الفقر سَوادُ الوَجه فىِ الدّارَيْن » ؛ « ولى گاهى فقر به انسان تحميل مىشود ، جنگ تحميلى ، زلزله ، خشكسالى ، قحطى ، سيل و عوامل طبيعى گاهى موجب فقر و از بين رفتن سرمايه‌ها مىشود ؛ عده‌اى فقير و تنگدست و آواره به جاى مىگذارد ، يا شخصى بالخصوص ورشكست مىشود ، تلاش كرده فقير نباشد ولى شد ، اينجا جاى كفران نيست ، جاى تجرّى و عصيان نيست ، چرا با فقر خود را نابود كنيم ؟ ممالكى بودند كه در جنگ جهانى ويران شدند ولى با همت نيروهاى خود بلند شده و از ديگران سبقت گرفتند . متذكر مىشويم كه فقر و فقير مطلوب اسلام نيست ، كسى نگويد بايد حتماً فقير داشته باشيم و گرنه بعضى احكام اسلام مثل خمس و زكات و صدقه از بين مىرود ، زيرا جواب مىدهيم كه اسلام نگفته بايد موضوعات را حفظ كرده بلكه فرموده احكام را حفظ كنيد ، اصل استحباب صدقه و وجوب خمس و زكات و ديگر انفاقات را بايد حفظ كرد ، چون حكم اسلام است ، ولى لازم نيست فقير درست كنيم ، چنان كه وقتى مىفرمايد گوشت خوك حرام است نه اينكه حتماً خوك پرورش دهيد ، تا اين موضوع باشد ولى استفاده نكنيد ، اصل حرمت را رعايت كنيد كه اگر

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه خوئى ، ذيل همين فراز . ( 2 ) . سوره حجر ، آيه 21 . .