الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

186

اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى )

نمىخواهند » . « 1 » از امام باقر ( عليه السلام ) روايت شده كه اين آيه در مورد اصحاب صُفّه است ، اينها چهار صد نفر از مسلمانان مكه و اطراف مدينه بودند كه نه خانه در مدينه داشتند ، و نه خويشاوندى كه به منزل آنها بروند ، از اين جهت در مسجد پيامبر ( صلى الله عليه و آله ) مسكن گزيده ، و آمادگى كامل خود را براى شركت در ميدانهاى جنگ و جهاد اعلام داشته بودند ، ولى چون اقامت آنها در مسجد با شؤون مسجد سازگار نبود ، دستور داده شد به صفة ( سكوى بزرگ و وسيع ) كه در بيرون مسجد قرار داشت منتقل شوند . آيه فوق نازل شده و به مسلمين دستور داد به آنها كمك كنند و چنين كردند ، آنها اوقات خود را مشغول تعلّم و عبادت بودند ، هر كس آنها را مىديد به خاطر عفت‌نفس و خويشتندارى از سؤال ، آنها را غنى مىپنداشت آنها اين كار را براى رسيدن به رضوان الهى و ثواب فراوان الهى مىكردند . « 2 » مرحوم خوئى در شرح خود گويد عدم درخواست با اصرار آنها كه خداوند در آيه گويد ، از باب سالبه به انتفاء موضوع است يعنى اصلا سؤال و درخواستى نمىكنند و عفّت باطنى آنها و حريت آنها اجازه مطلق سؤال چه با اصرار و چه بى اصرار نمىداده ، چنان كه مىگوئيد مثل او را نديديم ، و مرادتان اين است كه اصلا مثل و شبيهى ندارد تا ديده باشم ، اين سالبه به انتفاء موضوع است ، يعنى موضوعى كه شبيه سؤال و درخواست باشد اصلا در كار نبوده است . البته احتمال « 3 » ديگرى هم داده شده كه مراد اين است كه اگر مضطر شوند ، محترمانه مشكل خود را بدون اصرار به اطلاع برادر دينى خود مىرسانند ، و هرگز با اصرار فراوان به اين و آن از شخصيت و عفت‌نفس خود نمىكاهند .

--> ( 1 ) . سوره بقره ، آيه 273 . ( 2 ) . تفسير نمونه ، جلد 2 ، ذيل همين آيه و شرح نهج البلاغه خوئى ذيل همين فراز . ( 3 ) . تفسير نمونه ، ذيل همين آيه . .