اباطيل و اساطير و مطالب غير واقعى است . تلاوتى است توأم با حق ، و عين واقعيت . و در سورهء « روم » ممكن است دو معنا داشته باشد : يكى توأم بودن آفرينش با حق و قانون و نظم ؛ و ديگر اين كه : هدف آفرينش هدف حقى بوده است و البته اين دو تفسير با هم منافات ندارند . در صورت اول « باء » در « بِالْحَقِّ » براى مصاحبت است ، و در صورت دوم به معناى « لام » . « 1 » [ بالِغة : ] « فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبالِغَةُ » از اين كه « بالِغة » به معناى « رسا » است روشن مىشود كه دلائل خداوند براى بشر از طريق عقل و نقل و به وسيلهء دانش و خرد ، و همچنين فرستادن پيامبران ، از هر نظر ، روشن و رساست ؛ به طورى كه جاى هيچ‌گونه ترديد براى افراد باقى نماند . به همين دليل ، خدا پيامبران را از هر گونه خطا و اشتباه معصوم قرار داده تا هر گونه ترديد و دودلى را از دعوت آنان دور سازد . « 2 » [ بْاءَ : ] « بآؤُ بِغَضَبٍ مِّنَ اللَّهِ » « بْاءَ » از مادّهء « بَواء » به معناى مراجعت و منزل گرفتن آمده است ، ولى ريشهء آن به معناى صاف و مسطح كردن يك محل و مكان است ؛ و از آنجا كه انسان به هنگام منزل گرفتن محل خود را صاف و مسطح مىكند اين كلمه به اين معنا آمده است ، همچنين چون انسان به منزلگاه خويش مراجعت مىكند به معناى بازگشت نيز آمده است و در آيه اشاره به اين است كه آنها مشمول غضب مستمر و مداوم پروردگار مىشوند ؛ گويى در خشم و غضب پروردگار منزل گرفته‌اند . در سورهء « آل عمران » كنايه از استحقاق پيدا كردن است ، يعنى قوم يهود بر اثر خلافكارى خود ، مستحق مجازات الهى شدند و خشم پروردگار را همچون منزل و مكانى براى خود انتخاب كردند . « 3 » [ بأس : ] « فيهِ بَأْسٌ شَديدٌ » « بأس » در لغت به معناى « شدت و قوت و قدرت » است و به مبارزه و جنگ نيز بأس گفته مىشود ؛ و لذا بعضى از مفسران آن را به معناى وسائل جنگى اعم از دفاعى و تهاجمى تفسير كرده‌اند . در روايتى از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده كه در تفسير اين آيه فرمود : يَعنِى السِّلاحَ وَ غَيْرَ ذلِكَ « منظور اسلحه و غير آن است » . روشن است اين ، از قبيل بيان مصداق است . « 4 »

--> ( 1 ) . قصص ، آيهء 3 ( ج 16 ، ص 22 ) ؛ روم ، آيهء 8 ( ج 16 ، ص 393 ) ( 2 ) . انعام ، آيهء 149 ( ج 6 ، ص 38 ) ( 3 ) . آل عمران ، آيهء 112 ( ج 3 ، ص 77 ) ؛ انفال ، آيهء 16 ( ج 7 ، ص 145 ) ( 4 ) . حديد ، آيهء 25 ( ج 23 ، ص 386 )