شيخ محمد جعفر امامى

64

لغات در تفسير نمونه ( فارسى )

كه الف و لام ، براى عهد و اشاره به سرزمين « مصر » باشد . « 1 » [ أَلْباب : ] « يآ أُولِي الأَلْبابِ » « أَلْباب » جمع « لُب » به معناى « مغز » است و از آنجا كه مغز هر چيز ، بهترين و اساسىترين قسمت آن است به « عقل » خالص و « خرد » ، « لُب » گفته مىشود . بنابراين نقطهء مقابل « اولوا الالباب » افراد بىمغز ، پوك ، ميان‌تهى و بىمحتوا هستند . « 2 » [ إِلْتَقَطَ : ] « فَالْتَقَطَهُ آلُ فِرْعَوْنَ » « الْتَقَطَ » از مادّهء « الْتِقاط » در اصل ، به معناى رسيدن به‌چيزى بىتلاش و كوشش است ؛ و اين‌كه به‌اشياى گم‌شده‌اى كه انسان پيدامىكند ، « لقطه » مىگويند نيز به همين جهت است . « 3 » [ إِلْتَقَمَه : ] « فَالْتَقَمَهُ الْحُوت » « الْتَقَمَه » از مادّهء « التقام » به معناى بلعيدن است . « 4 » [ أَلَتْنَاهُم : ] « وَمَا أَلَتْنَاهُمْ مِّنْ عَمَلِهِمْ مِنْ شَيْءٍ » « أَلَتْنَاهُم » از مادّهء « الت » ( بر وزن شرط ) به معناى كم كردن است . « 5 » [ إلتيام : ] « التيام » از مادّهء « لَوْم » به معناى به هم آمدن است ؛ بعضى از فلاسفهء قديم معتقد بودند كه اين امر ، در افلاك امكان‌پذير نيست . « 6 » [ ألَّتِي هِيَ أَحْسَنُ : ] « بِالَّتي هِىَ أَحْسَنُ » تعبير به « الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ، تعبير بسيار جامعى است كه تمام روش‌هاى صحيح و مناسبِ مباحثه را شامل مىشود ؛ چه در الفاظ و چه در محتواى سخن و چه در آهنگ گفتار و چه در حركات ديگر همراه آن . « 7 » [ إلحاد : ] « الَّذينَ يُلْحِدُونَ » « الحاد » در اصل از مادّهء « لَحْد » ( بر وزن مهد ) ، به معناى حفره‌اى است كه در يك طرف قرار گرفته و به همين جهت به حفره‌اى كه در يك جانب قبر كنده مىشود ، « لحد » مىگويند . سپس به هر كارى كه از حدّ وسط ، تمايل به افراط و تفريط پيدا كند « الحاد » گفته شده ، و به شرك و بت‌پرستى نيز به همين جهت « الحاد » اطلاق مىگردد . منظور از « الحاد » در اسماء خدا اين است كه الفاظ و مفاهيم آن را تحريف كنيم .

--> ( 1 ) . قصص ، آيهء 4 ( ج 16 ، ص 23 ) ( 2 ) . بقره ، آيات 197 ، 269 ( ج 2 ، صفحات 70 ، 400 ) ؛ رعد ، آيهء 19 ( ج 10 ، ص 218 ) ( 3 ) . قصص ، آيهء 8 ( ج 16 ، ص 39 ) ( 4 ) . صافات ، آيهء 142 ( ج 19 ، ص 173 ) ( 5 ) . طور ، آيهء 21 ( ج 22 ، ص 442 ) ( 6 ) . اسراء ، آيهء 1 ( ج 12 ، ص 30 ) ( 7 ) . عنكبوت ، آيهء 46 ( ج 16 ، ص 316 )