الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

99

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

است ؛ آن‌گونه كه جمعى از فقها به آن حكم كرده‌اند . مثلًا شيخ الطائفه ، بذل زيادى آب ، به صورت مجانى را بر مالك چاه واجب دانسته است ؛ مطابق آن‌چه از كتاب « مبسوط » « 1 » ايشان نقل شده كه گفته است : « در تمام مواردى كه گفته‌ايم شخص مالك چاه مىشود ، به اين معنا است كه حق اولويت نسبت به آب چاه دارد به اندازهء شرب خود و حيوانات و زراعتش ، و اگر بعد از اين آبى زياد بيايد ، واجب است آن را به كسانى كه براى شرب خود يا حيواناتشان نياز دارند ، بلاعوض بذل كند ؛ - تا جايى كه مىفرمايد - اما بذل آب براى زراعت افراد ديگر واجب نيست ، ولى مستحب است . » . در كتاب « خلاف » « 2 » ، نيز همين گونه آورده است ؛ و در كتاب « مختلف » « 3 » از ابن جنيد ، و غنيه ، نيز همين گونه نقل كرده است . بله ، ظاهر قول مشهور اين است كه بذل زيادى آب ، واجب نيست ؛ و شايد وجه حكم به عدم وجوب از جانب مشهور ، ترديد در صحت أسناد رواياتى باشد كه دلالت بر وجوب بذل دارد - آن‌گونه كه از « مسالك » « 4 » نقل شده - ؛ يا اين‌كه به عموم قاعده تسليط

--> ( 1 ) . المبسوط فى فقه الاماميه ، ج 3 ، ص 281 . ( 2 ) . الخلاف ، ج 3 ، ص 531 : « . . . و ما يفضل عن ذلك يجب عليه بذله لغيره . . . » . ( 3 ) . مختلف الشيعه ، ج 6 ، ص 203 : « . . . و به قال ابن الجنيد » . ( 4 ) . مسالك الافهام ، ج 12 ، ص 446 : « . . . وهذه الاخبار كلها عامية . . . » .