الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

79

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

نتيجه اين‌كه ، امثال اين‌گونه تعبيرات در كتب عامّه و خاصّه ، دلالت مىكند بر اين‌كه اين روايت به نحوى مورد اجماع علما بوده ، به‌گونه‌اى كه آن را مسلّم مىگرفته‌اند . توجّه به اين نكته لازم است كه صاحب وسائل قدس سره اين بخش از روايت ، يعنى عبارت « لا ضرر و لا ضرار » را به طور مجزا در ابواب مختلف « وسائل الشيعه » ، - مثل باب 17 از ابواب خيار « 1 » - روايت كرده ، كه ممكن است اين شبهه را به ذهن بياورد كه آن‌ها روايات ديگرى است كه مىتوان براى اثبات اين عبارت « لا ضرر و لا ضرار » به آن‌ها استناد كرد ؛ ولى با اندك تأملى در أسناد آن روايات مىتوان فهميد كه سند آن‌ها همان سند روايت زراره ، در قضيهء سمرة بن جندب ؛ و روايت عقبه ، در قضيهء منع زيادى آب است . آن‌چه از روايات كه به نحو عام و خاص دلالت بر اين قاعده

--> ( 1 ) . وسايل الشيعه ( اسلاميه ) ، ج 12 ، ص 364 ، ح 3 و 4 و 5 ، باب 17 ، از ابواب الخيار . وسايل الشيعه ( بيروت ) ، ج 18 ، ص 32 ، ح 23073 و 23074 و 23075 : « وَعَنْهُمْ ، عَنِ ابْنِ خَالِدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ ابْنِ بُكَيْرٍ ، عَنْ زُرَارَةَ ، عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ عليه السلام ، فِى حَدِيثٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَالَ : لَاضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ » . « وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ هِلَالٍ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، فِى حَدِيثٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَالَ : لَاضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ » . « وَعَنْ عَلِى بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ بُنْدَارَ ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِى عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ ، عَنْ زُرَارَةَ ، عَنْ أَبِى جَعْفَرٍ عليه السلام ، فِى حَدِيثٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله قَالَ : لَاضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ عَلَى مُؤْمِنٍ » .