الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )

139

قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )

اين وجوه مطرح كرديم ، نتايج سه‌گانه‌اى به شرح ذيل به دست آمد : اول : كلمه « لا » به معنى نفى است ، نه نهى . دوم : فاعل ضرر در « لا ضرر و لا ضرار » مردم‌اند ، نه شارع مقدّس . سوم : آن‌چه نفى شده ، خود ضرر و ضرار است ، نه احكامى كه منشأ ضرر هستند ؛ هر چند نفى ضرر و ضرار ، كنايه از عدم امضاى اين دو در شرع است . از اين امور سه گانه نظر مختار ما در معناى حديث به دست مىآيد . نظر مختار در معناى حديث ظاهر معناى اين حديث ، نفى وجود ضرر و ضرار بين مكلّفين است ، ولى ما به دو دليل ، معناى آن را كنايه از عدم امضاء فعل ضررى ، خواه وضعى باشد يا تكليفى ، در شريعت اسلام مىدانيم : 1 . نفى ضرر و ضرار بين مكلّفين ، در خارج صدق نمىكند ؛ به اين معنى كه ما مىبينيم ضرر و ضرار بين مكلّفين در خارج وجود دارد . 2 . پيامبر صلى الله عليه و آله اين جملهء - لا ضرر و لا ضرار - را در مقام بيان حكم شرعى و قضاوت بين مرد انصارى و سمرة بن جندب ، بيان كردند .