الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )
138
قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )
علاوه بر اينها ، ظهور كلمات اهل لغت نيز شاهد بر اين است كه فاعل ضرر ، مكلّفين هستند ، چرا كه آنها نيز اين حديث را به گونهاى تفسير كردهاند كه به نهى از ضرر زدن باز مىگردد ؛ و نهى كردن در صورتى صحيح است كه فاعل ، مكلّفين باشند ؛ و در بيان مختار محقّق اصفهانى شيخ الشريعة قدس سره گفتيم كه از تفسير اهل لغت استفاده مىشود كه لفظ « لا » به معنى نهى باشد ، هر چند كنايه از نهى مىباشد . نتيجه اينكه ، تفسير هاى اهل لغت نيز مؤيد قول ما است . و همچنين كسى كه با كلمات بزرگان و اساتيد فقه آشنا باشد ، مشاهده مىكند كه بيشتر در ابواب معاملات و امثال آن كه مربوط به مناسبات بين مردم است به اين قاعده تمسك كردهاند ؛ و تمسك به آن در ابواب عبادات همانند ابواب معاملات نيست . تبيين و توجيه احتمال دوم از آنچه گذشت توجيه احتمال دوم در معناى حديث « لا ضرر » معلوم مىشود ، زيرا در بسيارى از موارد ، شبيه احتمال اوّل است ؛ هر چند قابليت تطبيق با مختار ما در معناى حديث را نيز دارد كه به آن اشاره خواهيم كرد . تا اينجا توجيه و تبيين وجوه و احتمالاتى كه بزرگان در تفسير معنى حديث ارائه كردهاند روشن شد ، و از نقدها و ايراداتى كه ما بر