الشيخ ناصر مكارم الشيرازي ( مترجم : سيد محمد جواد بنى سعيد لنگرودى )
126
قاعده لا ضرر ( ترجمه القواعد الفقهية ) ( فارسى )
اينكه بگوييم معناى نهى به عنوان معناى كنايى از اين تركيب استفاده مىشود ؛ ولى سخن در اينجا بر سر مفاد كلمه « لا » يعنى معناى مطابقى آن است . حتى اگر قائل به حجّيت قول لغوى باشيم ، اين حجّيت در مورد لغات و تركيب هايى كه بدون رجوع به اهل لغت نيز معناى آنها واضح و روشن است ، محل تأمل است . علاوه بر همه اينها ، در مقدمات بحث گفتيم كه احتمال اينكه عبارت « لا ضرر » در ذيل روايت شفعه وارد شده باشد احتمال قوىاى است ؛ و اين روايت با نهى هيچ تناسبى ندارد ؛ بلكه ظاهر آن نفى است ، زيرا عبارت « لا ضرر » را به صورت كبراى كليه براى حكمى كه در اوّل روايت آورده به كار برده است ؛ و اگر بپذيريم كه قيد « فى الاسلام » بعد از عبارت « لا ضرر و لا ضرار » نيز وارد شده ، اراده معناى نفى واضح تر خواهد بود . تبيين و توجيه احتمال سوم نهايت چيزى كه در توجيه اين احتمال مىتوان گفت اين است كه بگوييم در نظر عرف ، ضررى كه جبران شود ضرر به حساب نمىآيد ، هر چند با دقت عقلى مىتوان گفت ضرر حاصل شده است . پس اينكه شارع به طور مطلق ضرر را نفى مىكند با وجود