پايانى شوم : در اين آيات اشاره به حالت جمعى از كافران كرده كه هر روز شكل تازه‌اى به خود مىگيرند ؛ روزى در صف مؤمنان ، و روز ديگر در صف كفّار ؛ و باز در صف مؤمنان ، و سپس در صفوف كفّار متعصّب و خطرناك قرار مىگيرند . خلاصه ، همچون « بت عيّار » هر لحظه به شكلى و هر روز به رنگى در مىآيند و سرانجام در كفر و بىايمانى از دنيا چشم مىپوشند . نخستين آيه از آيات فوق دربارهء سرنوشت چنين كسانى مىگويد : « آنها كه ايمان آوردند سپس كافر شدند باز ايمان آوردند و بار ديگر راه كفر پيش گرفتند و سپس بر كفر خود افزودند ، هرگز خداوند آنها را نمىآمرزد و به راه راست هدايت نمىكند ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْراً لَّمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَلَا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلًا ) » . اين تغيير روشهاى پى در پى ، و هر روز به رنگى در آمدن ، يا مولود تلوّن و عدم تحقيق كافى در مبانى اسلام ، و يا نقشه‌اى بود كه افراد منافق و كفّار متعصّب اهل كتاب براى متزلزل ساختن مؤمنان واقعى ، طرح و اجرا مىكردند كه با اين رفت و آمدهاى پى در پى ، مؤمنان واقعى را در ايمان خود متزلزل سازند ؛ چنان كه در آيهء 72 سورهء آل‌عمران شرح آن گذشت . البتّه آيهء فوق هيچ گونه دلالتى بر عدم قبول توبهء اين گونه اشخاص ندارد ، بلكه موضوع سخن در آيه تنها آن دسته‌اى هستند كه در حال شدّت كفر ، سرانجام چشم از جهان مىپوشند ، چنين افرادى به مقتضاى ايمان و عملشان نه شايستهء آمرزشند و نه هدايت ، مگر اينكه در كار خود تجديد نظر كنند . سپس در آيهء بعد مىگويد : « به اين دسته از اين منافقان بشارت بده كه عذاب دردناكى براى آن‌هاست ( بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَاباً أَلِيماً ) » . تعبير به عنوان « بشارت » در موردى كه سخن از « عذاب اليم » است يا به عنوان استهزا نسبت به افكار پوچ و بى اساس آنهاست ، و يا به خاطر آن است كه كلمهء بشارت