به قتل نرسانيد ، مگر آنكه بر اساس حق باشد و كسى كه بىگناهى را بكشد ما براى ولّى آن مقتول قدرت و تسلّط قانونى قرار داده‌ايم كه قصاص كند ، پس ولّى خون در قتل تجاوز نكند كه او از جانب خدا و قانون الهى يارى شده ) ، در اين آيه از كشتن نفس محترمه ( انسان كه خداوند جان او را محترم شمرده ) نهى مىنمايد ، مگر اينكه استحقاق كشته شدن را داشته باشد مثل اينكه كسى را كشته و يا مرتدّ شده باشد و حرمت قتل نفس منحصر به اسلام نيست و در همهء اديان آسمانى از كشتن نفس محترمه نهى شده است « 1 » ، و گفته شده حرمت مؤمن بيشتر از حرمت كعبه است . آنگاه مىفرمايد : هر كس كه بىگناه كشته شود ما براى ولّى مقتول در قصاص از قاتل سلطه و اختيار قرار داده‌ايم كه اگر خواست قصاص كند و اگر خواست خونبها بگيرد و اگر هم مايل بود عفو كند و در هر حال صاحب خون نبايد در انتقام و كشتن ، اسراف و زياده‌روى كند و غير قاتل را نبايد بكشد و بداند كه ما او را يارى كرده‌ايم و ابدا قاتل نمىتواند از چنگال عدالت بگريزد ، پس در قصاص او شتاب نكند و غير او را به قتل نرساند . چون در جاهليّت براى كشته شدن يك نفر گاهى دو قبيله به جان يكديگر افتاده و افراد زيادى در اين ميان به قتل مىرسيدند ، امّا اسلام با حكم قصاص اين رويّه را تعديل فرمود و ما توضيح آن را در آيهء ، ( وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ ) « 2 » ، براى شما در قصاص زندگيست ) ، ذكر نموديم . ( 34 ) ( وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا ) : ( و به مال يتيم نزديك نشويد جز به نحو تصرّفى كه براى يتيم نيكوتر باشد ، تا زمانيكه او به حدّ رشد برسد و به عهد وفا كنيد كه همانا از بابت عهد بازخواست مىشويد ) ، در اين آيه باز به جهت مبالغه در حرمت تصرّف به ناحق در مال يتيم ، مىفرمايد نزديك مال يتيم هم نشويد ، ( چه رسد كه آن را تصرّف كنيد ) و اين امر

--> ( 1 ) . در سورهء انعام آيات 135 ، 151 نيز به آن اشاره شد . ( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 179 .