همانطور كه ريسمان و لگام گردن اسب را مهار مىكنند و اين امر موجب انهدام جامعه اسلامى مىگردد و هر كس چنين رفتارى داشته باشد ملازم و برادر شيطان است . ( 28 ) ( وَ إِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ ابْتِغاءَ رَحْمَةٍ مِنْ رَبِّكَ تَرْجُوها فَقُلْ لَهُمْ قَوْلًا مَيْسُوراً ) : ( و چنانچه بدليل فقر و اميدوارى به لطف خدا فعلا از آنها روى مىگردانى ، با گفتار خوش و نرم با آنها سخن بگو ) ، يعنى اگر در حال حاضر به علّت نادارى از فقرا و مساكين و در راه ماندگان روى مىگردانى امّا اميدوار هستى كه هر وقت خداوند مرحمتى در حق تو بكند ، به آنها انفاق نمايى ، در اين صورت با آنها به نرمى سخن بگو همچنانكه در جاى ديگر فرمود : ( وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلا تَنْهَرْ ) « 1 » ، ( و فقير را مرنجان ) . ( 29 ) ( وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ فَتَقْعُدَ مَلُوماً مَحْسُوراً ) : ( و نه بخل بورز و دست خود را به گردن ببند و نه آنچنان گشاده دستى نما كه خودت تهى دست و ملامت زده شوى ) ، ( دست به گردن بستن ) كنايه از بخل و خساست و خوددارى از انفاق است و ( گشاده دستى ) كنايه از بذل و بخشش بىحساب است كه اين در تعبير از بليغترين تعابير در مورد نهى از افراط و تفريط در امر انفاق مىباشد ، و مىفرمايد اگر چنين نمايى هم از ناحيهء خود و هم از ناحيهء ديگران مورد ملامت واقع گشته و حسرت زده و مغموم بر جاى خواهى ماند . ( 30 ) ( إِنَّ رَبَّكَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّهُ كانَ بِعِبادِهِ خَبِيراً بَصِيراً ) : ( همانا پروردگار تو رزق را براى هر كه بخواهد توسعه مىدهد و بر هر كه بخواهد تنگ مىگيرد ، براستى او نسبت به بندگانش آگاه و بيناست ) ، اين آيه در مقام تعليل آيه سابق است و مىفرمايد ، سنّت پروردگار چنين است كه به مقتضاى مشيّت بالغهء خود بر هر كس بخواهد روزى فراخ مىبخشد و بر هر كه بخواهد ، تنگ مىگيرد و سنّت الهى چنين نيست كه بىحساب گشايش دهد و يا بكلّى از ( عطاى روزى ) امساك نمايد ، بلكه او مصالح بندگان خود را در نظر مىگيرد ، چون نسبت به احوال بندگانش آگاه و بيناست ،

--> ( 1 ) . سوره ضحى ، آيهء 10 .