و بزرگداشت آنها را بنمايند . ( 24 ) ( وَ اخْفِضْ لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُما كَما رَبَّيانِي صَغِيراً ) : ( و از روى رحمت بال تواضع خود را در برابر آنها بگستر و بگو پروردگارا به آن دو رحمت نما همانطور كه آنها در كودكى مرا پرورش دادند ) ، اين تعبير كنايه از مبالغهء در تواضع و خضوع زبانى و عملى نسبت به پدر و مادر است همانطور كه پرنده براى تحريك عاطفهء جوجه‌هايش بال خود را مىگسترد تا آنها را به آغوش خود دعوت كرده و ايشان را تغذيه نمايد . انسان هم بايد نهايت تواضع و خضوع را در برابر والدين خود به كار برد و در حقّ آنها دعا نمايد و بگويد : خدايا همانطور كه آنها را در دوران كودكى نسبت به من مهربان نمودى تا با رحمت خود مرا پرورش داده و به سنّ جوانى رساندند ، تو نيز اكنون كه آنها در سنين كهولت هستند و نيز بعد از حياتشان آنها را مورد رحمت خود قرار بده و اين آيه دلالت دارد كه دعاى فرزند در حق پدر و مادر در موضع اجابت است و بواسطهء اين ادب و تواضع ، خود فرزند نيز از اين دعا بهره‌مند مىگردد . ( 25 ) ( رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِما فِي نُفُوسِكُمْ إِنْ تَكُونُوا صالِحِينَ فَإِنَّهُ كانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُوراً ) : پروردگارتان به آنچه درون دلهاى شماست آگاهتر است ، اگر شايسته و صالح باشيد ، خداوند براى توبه كنندگان بسيار آمرزنده است ) ( اوّاب ) يعنى كسى كه بسيار به سوى خدا باز مىگردد و متذّكر مىشود ، سياق آيات حكم مىنمايد كه اين آيه دربارهء فرزنديست كه احيانا حركت ناشايستى نسبت به پدر و مادر نموده كه آنها از او رنجيده‌اند و اگر صريحا نامى از آن نياورده به جهت آنست كه همانگونه كه انجام دادن اين عمل سزاوار نيست ، ذكر آن نيز مطابق مصلحت نبوده است ، به هر جهت مىفرمايد : پروردگار شما بهتر از خودتان مىداند كه شما مرتكب چه عملى شده‌ايد و حالا اگر صالح باشيد و خداوند آثار صلاح را در شما ببيند ، هر آينه او نسبت به توبه كنندگان بسيار آمرزنده است . اين تعبير از قبيل به كار بردن عام در مورد خاصّ است ، چون خداوند همواره نسبت