سيد محمد مهدى جعفرى
43
سيد رضى ( فارسى )
اين كه بر احاديث ، و فقه و اصول فقه هر دو فرقه احاطه پيدا كنند ، تا شناخت خويش را به كمال رسانند ، و برنامهء تهذيب و تربيت خويش را ژرفتر و گستردهتر كنند ، و مشعل استدلال و احتجاج را برتر برند ، زيرا بازار مناظره در آن روزگار رواج داشت ، و ميدان جدل در بارهء امامت و كلام بسى پهناور بود . از اينها گذشته ، چون سيد رضى مسئوليت قضاوت در ديوان مظالم را نيز بر عهده داشت ، و مسئوليتها و وظايف همانند آن ، وى را بر مىانگيخت تا با علاقه و گرايشى شديد ، فقه همهء مذاهب را فرا گيرد ، و بدين وسيله قدرت قضاوت و اظهار نظر در آن مسائل را به خوبى كسب كند . « 1 » كسانى كه در صفحات پيشين به اجمال معرفى شدند ، ظاهرا عدهاى از استادان مشهور و شناخته شدهء سيّد رضى هستند كه در شرح حالهاى سيّد از آنان نام برده شده ، يا سيّد در آثار و اشعار خود يادشان را آورده است ، و مطلبى از آنان نقل كرده است . گذشته از اين بزرگواران ، سيّد رضى با دانشمندان و شاعران و اديبان بسيارى مراوده و مناظره و مكاتبه داشته و نكتهاى از آنان آموخته يا بدانان آموزش داده است . آثار عميق و پر ارزش سيد گوياى چنين واقعيتى است . شاگردان سيّد رضى اگر چه دانشمندان ، پيش از دوران تخصص علمى ، جامع علوم زمان خود بودند ، ليكن اگر اين جامعيت ، با مسئوليتهاى والاى اجتماعى ، و موقعيتهاى بلند معنوى ، و منزلت بى نظير خانوادگى همراه گردد ، فرايند و فرهنگى مهمى براى اجتماع و تاريخ به جاى مىگذارد . سيّد رضى داراى چنين جايگاه كم مانندى بود . او كه از خرد سالى استعدادهاى
--> ( 1 ) . عبد الحسين الحلى ، شرح حال مفصل شريف الرضى در مقدمهء كتاب سيد ، حقائق التأويل فى متشابه التنزيل پانويس ص 39 همين كتاب ، صفحهء 88 مقدمه .