وزيران بزرگ بود ، و خودش در ديوان رسائل براى الطائع للّه خليفه به نويسندگى اشتغال داشت . ابن كثير گفته است كه او صحيح السماع بود و علم بسيارى داشت ، و تا اندازه‌اى متهم به مذهب فلاسفه بود . « 1 » از جمله آثار او اجزاء في الحديث و اللغة الفارسية است . سيد رضى از وى استماع حديث كرده ، در كتاب مجازات آثار النبويه ( ص 165 ) مىگويد : « اين حديث را ابو القاسم عيسى بن على . . . در ضمن احاديثى كه به ما خبر داد ، گفته است . » اخبارى و مورخ و اديب ، و معتزلى بود . تأليفات بسيارى داشت . ابن نديم مىگويد : از جمله تأليفات اوست : المفيد در شعر و شعرا و سبك شعرى آنان ، در پنج هزار برگ ، و الأزمنة در فصلهاى چهارگانه و ابر و برق و ايام العرب و العجم ، حدود دو هزار برگ ، الموثق در تاريخ شاعران ، حدود سه هزار برگ ، معجم الشعراء ، الموشح [ كه هر دو به چاپ رسيده‌اند ] ، اخبار المعتزلة كتابى است بزرگ و . . . او را جاحظ زمان خودش مىگفتند . عضد الدوله هنگامى كه از جلو خانهء او مىگذشت بر در خانه‌اش مىايستاد تا ابو عبيد اللّه مرزبانى از منزل بيرون بيايد . چون بيرون مىآمد . بر او سلام مىكرد و حال او را مىپرسيد . « 2 » در بغداد وفات يافت ، ابو بكر خوارزمى فقيه بر او نماز گزارد ، و در خانه‌اش دفن شد . سيد مرتضى و سيد رضى هر دو از او حديث شنيده‌اند . سيد رضى در كتاب مجازات النبويه ذيل حديث ثقلين ( حديث 176 كتاب ، ص 150 ) مىگويد : « اين روايت را بخصوص - كه از مشهورترين روايات است - ابو عبيد اللّه محمد بن عمران المرزبانى به ما خبر داده گفت . . . » . 12 . ابو بكر محمد بن موسى الخوارزمى بغدادى ( متوفا به سال 403 ه ) : فقيه و داناى به حديث بود ، و گروهى از فقها و بزرگان شاگردى او را كرده‌اند .

--> ( 1 ) . زركلى ، الاعلام ، 5 - 290 . ( 2 ) . زركلى ، الاعلام ، 7 - 210 .