كافى ، آن را از بزرگ‌ترين كتاب‌هاى شيعه و پرفايده‌ترين آنها دانسته است « 1 » و اين سخن گواه عظمت نويسنده كتاب نيز هست . رجاليان متأخر شيعه نيز ، هر كدام به نيكوترين شكل ، كلينى را ستوده‌اند كه به خاطر رعايت اختصار از بازگويى اقوالشان خوددارى كرده ، تنها منابع آن سخنان را يادآورى مىكنيم . « 2 » دانشمندان رجالى معتبر اهل سنت نيز هر كدام به گونه‌اى از كلينى به عظمت و نيكى ياد كرده‌اند . كهن‌ترين منبعى كه يافته‌ايم ، مربوط به عبدالغنى بن سعيد الازدى المصرى ( متوفاى 407 ق ) است كه كلينى رحمه الله را ستوده است . « 3 » پس از او ، حافظ ، ابن ماكولا ( متوفاى 475 ق ) دربارهء كلينى گويد : « كلينى به ضم كاف و لام مكسور و حرف ياء پيش از حرف نون ، همان ابو جعفر محمد بن يعقوب كلينى رازى ، از فقيهان و مؤلفان شيعه است . ابو عبداللَّه احمد بن ابراهيم صيمرى و ديگران از وى نقل حديث كرده‌اند . او در محله دروازه كوفه و در زنجير در بغداد ساكن بوده و در همان شهر به سال 328 ق وفات يافته و در مقبره‌اش دروازه كوفه مدفون شده است » . « 4 » ابن عساكر ( متوفاى 571 ) دربارهء كلينى آورده است : محمد بن يعقوب كه به او محمد بن على ابو جعفر كلينى هم گفته مىشود ، از علماى شيعه بوده كه به دمشق مسافرت كرده و در شهر بعلبك از ابو حسين محمد بن على جعفرى سمرقندى و محمد بن احمد بن خفاف نيشابورى و على بن ابراهيم بن هاشم و . . . نقل حديث كرده است .

--> ( 1 ) . ر . ك : مهدوى راد ، محمد على ، نگاهى به جوامع حديثى شيعه ، ص 19 ، ( جزوه درسى مركز تربيت مدرس قم ) ، بى تا . ( 2 ) . ر . ك : الكلينى والكافى ، ص 202 و بعد ، نيز فصل‌نامهء علوم الحديث ، ش 1 ، ص 118 و بعد ؛ نيز ثامر هاشم حبيب العميدى ، الشيخ الكلينى البغدادى وكتابه الكافى ، ص 140 و 143 ، دفتر تبليغات اسلامى ، قم ، چاپ اول ، 1414 ق . ( 3 ) . ر . ك : فصل‌نامهء علوم الحديث ، ش 1 ، ص 219 ، محرم 1418 ق ، به نقل از : المؤتلف والمختلف ، عبدالغنى بن سعيد الازدى المصرى . ( 4 ) . حافظ ابن ماكولا ، الاكمال ، ج 7 ، ص 186 ، مؤسسة التاريخ العربى ، بى جا ، بى تا .