ابعاد شخصيت كلينى مىتوان مدعى شد كه شيخ كلينى رحمه الله از وثاقت و اعتبار كامل برخوردار بوده و شخصيت برجسته و چند بعدى ايشان ، سبب شده كه از ديرباز تا به حال ، كسى از سيره نگاران سخنى در قدح وى نگويد و در عوض هر كس به گونه‌اى ، او را مدح كند . اكنون نگاهى به ديدگاه‌هاى بزرگان دربارهء ايشان مىافكنيم : رجالى بزرگ شيعه مرحوم ابوالعباس نجاشى ( متوفاى 450 ) دربارهء كلينى رحمه الله گويد : محمد بن يعقوب كلينى ، كه علّان كلينى رازى - رى شهرى - دايىاش بوده است ، استاد برجسته عالمان ما به روزگار خودش در رى بوده است . وى موثق‌ترين مردم در حديث گزارى بوده است . كلينى كتاب كافى را طى بيست سال نگاشته است . . . و ما تمام كتاب‌هاى ايشان را از گروهى از استادان خويش نقل كرده‌ايم . « 1 » شيخ الطائفه ( متوفاى 460 ) دربارهء كلينى ، فرموده است : محمد بن يعقوب كلينى ، با كنيه ابوجعفر اعور ، فردى والاقدر و آشنا به روايات است كه تأليفات بسيارى از جمله كتاب معروف كافى دارد و ما كتاب‌هاى ايشان را در كتاب خود به نام الفهرست معرفى كرده‌ايم . « 2 » همو در الفهرست گويد : محمد بن يعقوب كلينى كه كنيه‌اش ابوجعفر است ، فردى مورد وثوق و دانا به روايات است و كتاب‌هايى از جمله كافى دارد كه شامل سى كتاب است و نخستين بخش آن ، كتاب عقل و فضيلت علم نام دارد . . . شيخ مفيد محمد بن محمد بن نعمان راجع به تمام كتاب‌هاى ايشان براى ما گزارش كرده است . « 3 » مرحوم شيخ صدوق ( متوفاى 381 ) با عنوان « الشيخ الفقيه » ، كلينى را ستوده است . « 4 » مرحوم شيخ مفيد ، اسطوانه بزرگ ديگر تشيع ( متوفاى 413 ) در مقام ستايش كتاب

--> ( 1 ) . رجال النجاشى ، ص 266 و 267 . ( 2 ) . الطوسى ، رجال الطوسى ، ص 439 ، رقم 6277 . ( 3 ) . همو ، الفهرست ، ص 210 و 211 ، رقم 602 . ( 4 ) . فصل‌نامهء علوم الحديث ، شمارهء اول ، ص 218 ، محرم 1418 ق ، به نقل از « فضل الكوفة ومساجدها » ، ص 49 .