محمد قنبرى

88

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

هيچ كدام از رجاليان و مورخان زادروز كلينى رحمه الله را مشخص نكرده‌اند ، ليكن برخى آن را زمان حيات امام يازدهم ، امام حسن عسكرى عليه السلام ، دانسته‌اند ؛ « 1 » گر چه برخى ديگر اين سخن را بى وجه پنداشته‌اند . « 2 » بعضى ديگر از دانشيان ، با توجه به گفته محققى مانند ابن الاثير جزرى كه مرحوم كلينى رحمه الله را « مجدد » در رأس سدهء سوم هجرى شمرده است ، نتيجه گرفته‌اند كه ايشان مىبايست در سال 300 هجرى ، در سن كمال بوده و مقدارى بيش از چهل بهار بر وى گذشته باشد ؛ يعنى در عصر امام عسكرى عليه السلام متولد شده باشد . « 3 » به هر رو ، اين مسئله چندان مهم نيست ، بلكه مهم‌تر از آن ، اين است كه ايشان در عصرى بسيار پر حادثه ، يعنى دوران غيبت صغراى امام زمان عليه السلام مىزيسته و با زمان‌شناسى ستودنى خويش ، توانسته رسالت خود را به بهترين شكل به انجام رساند و به نظر ما ، « عقل‌گرايى » خود را به خوبى آشكار سازد . در مورد خاندان كلينى رحمه الله گفتنى است كه پدر بزرگوار ايشان « يعقوب بن اسحاق » ، از عالمان بزرگ دين بوده و هم اكنون نيز آرامگاه او در كلين ، مشهور است و جز اين ، اطلاعى ديگر از او در دست نيست . « 4 » مادر ايشان ، از خاندانى دانشمند بوده و نزديكان وى ، از قبيل جد و پدر ، عمو و برادرش ، همه از برگزيدگان و دانشوران بزرگ بوده‌اند . « 5 » در مجموع ، تبارى بزرگ و دانشمند ، « محمد بن يعقوب كلينى رحمه الله » را در آغوش خود پروريده و او را به عالم اسلام تقديم كرده است .

--> ( 1 ) . ر . ك : بحر العلوم ، السيد مهدى ، فوائد الرجالية ، ج 3 ، ص 336 ، مكتبة الصادق ، تهران ، چاپ اول ، 1363 ش . ( 2 ) . خويى ، ابوالقاسم ، معجم رجال الحديث ، ج 18 ، ص 54 ، مدينة العلم ، قم ، چاپ سوم ، بىتا . ( 3 ) . عبدالرسول ، عبدالغفار ، الكلينى والكافى ، ص 125 و 127 ، مؤسسة النشر الاسلامى ، قم ، چاپ اول ، 1416 ق ؛ نيز مجلهء علوم الحديث ، شمارهء 1 ، ص 195 . ( 4 ) . موسوى خوانسارى ، محمدباقر ، روضات الجنات ، ج 6 ، ص 108 ، مكتبة اسماعيليان ، قم ، بىتا . ( 5 ) . ر . ك : مجله علوم الحديث ، شمارهء اول ، ص 197 و 198 ؛ نيز دربارهء « محمد بن ابراهيم » ، جد مادرى كلينى ر . ك الطوسى ، رجال الطوسى ، رقم 6279 ، ص 439 ، مؤسسة النشر الاسلامى ، قم ، چاپ اول ، 1415 ق ؛ نيز دربارهء « احمد بن ابراهيم » ، عموى مادر كلينى ، همو ، همان ، رقم 5920 ، ص 407 ؛ نيز دربارهء « على بن محمد بن ابراهيم » معروف به علّان » ، دايى محمد بن يعقوب كلينى ، ر . ك النجاشى ، رجال النجاشى ، ص 184 ، مكتبة الداورى ، قم ، بىتا .