كافى نيست ، بلكه كلينى عمده قريب به اتفاق رواياتش را از هشت نفر زير نقل كرده است : « 1 » 1 . على بن ابراهيم قمى با 7068 روايت ؛ 2 . محمد بن يحياى عطار اشعرى قمى با 5073 روايت ؛ 3 . ابوعلى اشعرى قمى با 875 روايت ؛ 4 . ابن عامر حسين بن محمد اشعرى قمى با 830 روايت ؛ 5 . محمد بن اسماعيل نيشابورى با 758 روايت ؛ 6 . حميد بن زياد كوفى با 450 روايت ؛ 7 . احمد بن ادريس اشعرى قمى 154 روايت ؛ 8 . على بن محمد « 2 » با 76 روايت . سلسله مشايخ كافى نشان‌دهنده سفرهاى علمى كلينى در طلب حديث به شهرهاى قم ، كوفه ، بغداد و احتمالًا نيشابور است ، هم‌چنان كه وجود تعداد قابل توجهى از مشايخ قمى در اين فهرست بر حضور جدى مدرسه قم در مجموعه كافى دلالت دارد . به هر روى ، كلينى پس از دوره طلب حديث به شهر رى بازگشته و به عنوان محدثى مورد اعتماد براى شيعيان اين شهر شناخته مىشود و احتمالًا از آن زمان به تأليف كتاب كافى مىپردازد كه در عرض بيست سال به پايان مىرسد . « 3 » كلينى در سال 327 ق در زمان خلافت مقتدر عباسى ، رى را به سوى بغداد ترك كرده و دو سال پايانى عمر خود را در اين شهر سپرى مىكند و به همين مناسبت به « بغدادى » و « سلسلى » « 4 » معروف مىشود . « 5 » در مورد دلايل اين مهاجرت ، سخن روشنى از سوى

--> ( 1 ) . ر . ك : خويى ، معجم رجال الحديث ، ذيل هر يك از افراد نام برده شده و نيز براى آگاهى بيشتر ر . ك : معارف ، پژوهش در تاريخ حديث شيعه ، ص 358 - 359 . ( 2 ) . در مورد هويت اين شخص اختلاف نظر است با اين حال ، نظر عمدهء رجال نويسان بين خواهرزاده برقى نويسنده كتاب محاسن يا پدر بزرگ وى در گردش است . ( 3 ) . نجاشى ، همان ، ص 377 . ( 4 ) . منسوب به محله‌اى در بغداد به نام « درب السلسله » ر . ك : زبيدى ، همان ، ج 9 ، ص 329 . ( 5 ) . بحرالعلوم ، الفوائد الرجاليه ، ج 3 ، ص 325 .