نخستين كتابى كه با عنوان مؤلفان اصول اربعمأة نوشته شده است ، كتاب ابوالحسين احمد بن الحسين بن عبيداللَّه معروف به ابن غضائرى است . شيخ طوسى در مقدمه كتاب فهرست خود در اين باره مىنويسد : من گروه بسيارى از بزرگان اصحاب حديث شيعه را ديدم كه فهرست كتاب‌ها و تصنيفات و اصول شيعه را نوشته‌اند ، اما استقصاى كامل در اين باب ننموده ، بلكه بيشتر آن كتاب‌ها را ذكر نكرده‌اند و مقصودشان ذكر كتاب‌هايى بوده كه روايات آنها اختصاص داشته و يا در كتابخانه‌هاى آنها موجود بوده است . و هيچكس متعرض آن كتاب‌ها نشده ، جز ابن غضائرى كه دو كتاب در اين باب نگاشته است ، يكى دربارهء مصنفات و ديگرى در باب اصول . وى به اندازهء توانايى خود در اين باب كوشيده است . اما نسخه‌اى از اين دو كتاب برداشته نشد و او درگذشت و بنابر آنچه مىگويند ، بعضى از ورثه او تصميم به نابود كردن اين دو كتاب و ساير نوشته‌هاى او گرفتند . « 1 » فهرست ديگرى كه از اصول و مؤلفين آنها نوشته شده ، فهرست شيخ طوسى است . لكن شيخ در آن كتاب ، اصول و كتب را تفكيك نكرده بلكه هر دو را توأمان مىآورد . وى در اين باره مىگويد : بر تأليف كتابى كه مشتمل بر ذكر مصنفات و اصول باشد مصمم شدم و براى هر كدام ( يعنى مصنفات و اصول ) بابى جداگانه اختصاص ندادم تا كتاب مفصل نشود . زيرا بعضى از مصنفين هستند كه داراى اصل نيز مىباشند ، آن‌گاه بايد در هر دو بخش نام يك شخص بيايد و كتاب طولانى خواهد شد . « 2 » در كتاب فهرست ، شيخ طوسى اسامى 892 تن از مؤلفان كتب و اصول را ذكر مىكند و كتاب‌هاى هر يك را بر مىشمرد كه گاهى تعداد كتاب‌هاى يك مؤلف ، بالغ بر 200 جلد مىگردد . مثلًا پيش از آن كه نام كتاب‌هاى محمد بن مسعود عياشى ذكر شود ، مىگويد : له كتب كثيره تزيد على مائتى مصنف . « 3 »

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 1 . ( 2 ) . همان مدرك ، ص 2 . ( 3 ) . همان مدرك ، ص 317 .