جوامع ديگر اقمارى هستند كه در تبويب و انتخاب و ترتيب و تهذيب اخبار از ضياء آن خورشيد تابان استضائه كرده‌اند . كافى شريف ، آفرينش برجسته‌اى است كه به همت آسمان‌ساى دهقان كريم الاصل و النسب رازى كلينى رحمه الله انجام پذيرفت ، كلينى عظيم به خلاقيتى دست يافت ، و پديده‌اى آفريد كه عمر آن به درازاى عمر : « حلال محمد حلال وحرامه حرام الى يوم القيامه » مىباشد . جامع شريف كافى شجرهء طيبه‌اى است « اصلها ثابت وفرعها فى السماء تؤتى اكلها كلّ حينٍ باذن ربّها » كه اين باغبان هنرمند معارف و احكام ، با ابزار همت بلند و هوش سرشار و اعتماد به خداوند متعال و همكاران و هم آوازان و خريداران معارف شناس يعنى سفراء امام زمان ارواحنا له الفداء در عصر غيبت صغرى ، پديد آورده است كه از بادهاى حوادث و طوفان‌هاى تقلبات دهر هرگز گزندى نمىيابد و گردون نوپرداز كهن فرساى ، نتوانسته و نخواهد توانست ، در آستان آن ، پژمردگى فراهم سازد . كلينى عظيم به عظمت آفرينندگى خود ، نيك آگهى داشت ، بر اساس اين آگهى است كه در كمال يقين در خطبهء كافى شريف ، آن را جامع فنون علم دين ، و آثار صحيحهء صادقين عليهم السلام اعلان داشته و دوام و ابديت آن را « الى انقضاء الدنيا » توصيف مىنمايد : وقلت انّك تحبّ ان تكون عندك كتاب كاف يجمع ما يكتفى [ فيه ] من جميع فنون علم الدين به المتعلّم ويرجع اليه المسترشد ويأخذ منه من يريد علم الدين والعمل به بالآثار الصحيحة عن الصادقين عليهم السلام والسنن القائمة التى عليها العمل وبها يؤدى فرض اللَّه عز و جل وسنّة نبيه صلى الله عليه و آله . . . وقد يسر اللَّه وله الحمد تأليف ما سألت وارجو ان يكون بحيث توخّيت فمهما كان فيه من تقصير فلم تقصر نيّتنا فى اهداء النصيحة اذ كانت واجبةً لاخواننا و اهل ملّتنا مع ما رجونا ان نكون مشاركين لكلّ من اقتبس منه و عمل بما فيه فى دهرنا هذا وفى غابره الى انقضاء الدنيا اذ الربّ جلّ وعزّ واحدٌ والرسول محمّد خاتم النّبيين صلوات اللَّه وسلامه عليه وآله واحدٌ ، والشريعة واحدة و حلال محمّدٍ حلالٌ