محمد قنبرى

408

شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى )

ملّامحمدامين استرآبادى ياد مىكند . او در كتاب التوحيد مىنويسد : بدان كه فاضل مدقّق ، مولانا محمدامين استرآبادى رحمه الله تعالى در اين مقام ، اعتراض بر مصنّف رحمه الله تعالى كرد كه اين عنوان باب ، مناسب احاديث اين باب نيست . « 1 » در جاى ديگر مىگويد : بدان كه فاضل مدقّق ملّامحمدامين استرآبادى رحمه الله تعالى از اين دو عبارت و تتمّه‌اى كه مىآيد ، كنايه فهميده . . . . « 2 » و در كتاب الايمان والكفر در ذيل حديثى مىگويد : محقّق مدقّق ، مولانا محمدامين استرآبادى ، ( كان ) را راجع به طالب گرفته . . . . « 3 » و از اين‌كه نسخه‌اى از حاشيه ميرزا رفيع الدين نايينى به خطّ او و با حاشيه‌هايى از او در دست است ، ممكن است حدس زده شود كه از اين حاشيه در شرح عربى و فارسى خود بر كافى ، بهره برده است . اين نسخه در كتابخانه آية اللَّه مرعشى قم موجود است . پنجم . حاشيه ميرزا رفيع الدين بخش‌هايى از اين حاشيه كه در حاشيه الوافى ( چاپ سه جلدى افست ) و نيز در پاورقى چاپ جديد حروفى آن آمده است و نسخه خطّى موجود در كتابخانه مسجد اعظم قم كه تا باب « الأئمة هم أركان الأرض » از كتاب الحجه را دارد ، ملاحظه شد . اثرى از اين‌كه ميرزا رفيع الدين از شرح ملّاصدرا يا ميرداماد بهره برده باشد ، ديده نشد . ششم . شرح شيخ على كبير بر كتاب العقل والعلم « كافى » نسخه‌اى از اين شرح كه ضميمه الدر المنثور مؤلف است و در كتابخانه مسجد اعظم قم نگهدارى مىشود ، ملاحظه شد . در اين شرح هم هيچ اثرى از اين‌كه از شرح ملّاصدرا و « تعليقه ميرداماد » استفاده كرده باشد ، ديده نشد . براى اين‌كه اين بحث كامل شود ، لازم است نسخه‌هاى بقيه شرح‌هاى ياد شده را

--> ( 1 ) . شرح ملّاخليل ، ص 3 ( كتاب التوحيد ) . ( 2 ) . همان ، ص 139 . ( 3 ) . همان ، ص 341 و ص 335 ( كتاب الايمان والكفر ) .