ادراكات و به فراخور مقام و مرتبه افراد است . « 1 » امام رحمه الله ، آن گاه ، زهد را به سه دسته : زهد عامّه ، زهد خاصّه و زهد اخصّ خواص ، تقسيم مىكند . « 2 » ايشان دربارهء زهد اخصّ خواص ، چنين آورده است . درجه سوم ، زهد اخصّ خواص است و آن ، عبارت است از اعراض لذّات روحانى و ترك مشتيهات عقلانى ، براى رسيدن به مشاهده جمال جميل الهى و وصول به حقايق معارف ربّانى و اين ، اوّلِ مقامات اوليا و محبّين است و از مراتب عاليه زهد است . . . و پس از اين مقام ، اوّل مراتب فنا ، براى سالك دست دهد كه آن ، عبارت است از فناى لذّات و عدم التفات به آن و پس از اين ، مقامات ديگر اولياست . « 3 » چهار . صبر عارفان حضرت امام رحمه الله ، در فصلى تحت عنوان « در بعض مراتب صبر كه مخصوص به اهل سلوك و كمّل اولياست » ، صبر اوليا را به شش قسم ، بدين ترتيب ، تقسيم كرده است : صبر للَّه ، صبر باللَّه ، صبر على اللَّه ، صبر فى اللَّه ، صبر مع اللَّه ، صبر عن اللَّه . « 4 » ايشان در تبيين سه قسم اخير صبر عارفان ، چنين آورده است : . . . امّا صبر فى اللَّه . . . براى اهل حضور است كه مشاهده جمال اسمايى كردند . پس در آن مشاهدات و جلوات ، هر چه صبر كنند و دل را از استهلاك و اضمحلال نگه دارند ، صبر فى اللَّه است . و امّا صبر مع اللَّه . . . براى مشاهدين جمال ذات است كه از مقام مشاهده جمال اسمايى ، بيرون رفته و به مشاهده ذاتى رسيده‌اند . . . پس از اين ، مقام استهلاك و فناست كه اسم و رسمى از سالك و صبر و سلوك نيست . و امّا صبر عن اللَّه . . . صبر مشتاقين و محبوبين جمال است كه پس از ارجاع آنها به مملكت خود ، ناچار بايد صبر كنند و از جمال جميل براى اطاعت خود او

--> ( 1 ) . همان ، ص 295 . ( 2 ) . همان ، ص 295 - 296 . ( 3 ) . همان ، ص 296 . ( 4 ) . ايشان اين تقسيم را از شِبلى نقل كرده و به توضيح آن پرداخته است . همان ، ص 421 - 420 .