زشت يا عادت و عمل ناهنجارى باشد ، چندان محكم و مستحكم نشده و به مقدارى مراقبت و مواظبت ، مىتوان آن را تصفيه و تزكيه نمود و ريشه اخلاق زشت را از بن كند ؛ چون نهال نورَسى كه چندان ريشه در زمين ندارند ، با مختصر فشار و كمى زحمت ، مىتوان آن را از جاى كند . . . درختى كه اكنون گرفته است پاى * به نيروى شخصى برآيد زجاى ورَش همچنان روزگارى هلى * به گردونش از بيخ برنگسلى . . . و نيز در ايّام جوانى ، اراده و تصميم انسان ، جوان است و محكم . از اين جهت نيز اصلاح براى انسان ، آسان‌تر است ؛ ولى در پيرى كه اراده سست و تصميمْ پير است ؛ چيره شدن بر قوا مشكل‌تر است . « 1 » ايشان ، همچنين در جاى ديگرى از كتاب شرح حديث جنود عقل و جهل ، چنين آورده است : براى اصلاح نفس ، ايّام جوانى سزاوارتر است ؛ زيرا كه هم اراده قوىتر است و هم كدورت و ظلمت نفس ، كمتر است و به فطرتْ نزديك‌تر و هم بار معصيتْ زياده نشده كه جبران آن ، مشكل باشد . جوانان ، قدر ايّام جوانى را بدانند كه اين نعمت بزرگ را با غفلت نگذارند كه در ايّام پيرى ، اصلاح نفس ، بسيار مشكل است . « 2 » تربيت عملى ، كارآمدترين روش براى تربيت قرآن كريم و روايات معصومان عليهم السلام ، يكصدا بر لزوم هماهنگى گفتار با كردار ، بويژه براى معلّمان و مربّيان اخلاقى ، تأكيد كرده‌اند . قرآن كريم با آيه شريف : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ * كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ » ؛ « 3 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! چرا آنچه را بدان عمل نمىكنيد ، بر زبان جارى مىكنيد ؟ نزد خدا سختْ ناپسند است كه چيزى را بگوييد و انجام ندهيد . نسبت به ناهماهنگى گفتار با

--> ( 1 ) . شرح حديث جنود عقل و جهل ، ص 156 - 157 . ( 2 ) . همان ، ص 345 . ( 3 ) . سورهء صف ، آيهء 2 و 3 .