چه ، اگر وارد اين راه شود و مقاومت ورزد و اصل رفق و مدارا و تدريج ( در تربيت اخلاقى ) را رعايت كند ، موفّق خواهد شد : آرى ! در ابتداى امر ، ورود در هر يك از مقامات عارفين و قطع هر مرحله از مراحل سلوك ، مشكل به نظر آيد . شيطان و نفس نيز به اين معنى كمك كند كه انسان را نگذارد وارد سلوك شود ؛ ولى پس از ورود ، كم كم راه ، سهل و طريق ، آسان شود . هر قدمى كه در راه حق و آخرتْ انسان بردارد ، براى قدم ديگر ، نور هدايت الهى ، راه را روشن كند و سلوك را سهل و آسان فرمايد . « 1 » توجّه دادن به دوران جوانى به عنوان زمان مناسب تربيت اخلاقى حضرت امام رحمه الله در اغلب نوشته‌هاى اخلاقى خود ، بر اين نكته تأكيد كرده است كه بهترين زمان براى پرداختن به تهذيب نفس و تصفيه دل ، سنين جوانى است . « 2 » امام رحمه الله به سه دليل بر ايّام جوانى تأكيد خاصى دارند : يك . جوان ، آغاز رشد و بلوغ خود را مىگذراند . از اين رو ، صفحه دل او صاف و بىآلايش است و براى پذيرش تربيت اخلاقى ، مناسب‌تر است . دو . اخلاق زشت در اين سن ، رسوخ چندانى نكرده است . بنابراين ، كندن ريشه‌هاى آن ، به مراتب ازسن پيرى كه اين اخلاق زشتْ به صورت درختى پر ريشه درآمده ، آسان‌تر است . سه . اراده جوان ، براى انجام دادن هر كارى از ساير سنين به مراتب قوىتر است . ايشان ، در اين باره مىفرمايد : انسان . . . هر قدم كه به ايّام نونهالى و جوانى نزديك‌تر است ، تحصيل سعادتْ آسان‌تر و سهل‌تر و استقرار آن بيشتر است ؛ چون صفحه نفس از نقوش ، خالىتر و به سادگى ، نزديك تر است و اگر تا اين مرحله از عمر ، داراى اخلاق

--> ( 1 ) . همان ، ص 274 . ( 2 ) . از جمله اين كتاب‌ها جهاد اكبر است . ايشان در بخشى از اين كتاب ، خطاب به طلاب حوزه‌هاى علميه چنين‌آورده است : « شما كه اكنون جوانيد ، نيروى جوانى داريد ، بر قواى خود مسلّط مىباشيد و هنوز ضعف جسمى بر شما چيره نشده است ، اگر به فكر تزكيه و ساختن خويش نباشيد ، هنگام پيرى كه ضعف ، سستى ، رخوت و سردى بر جسم و جان شما چيره شد و نيروى اراده ، تصميم و مقاومت را از دست داديد و بار گناه و معصيت ، قلب را سياه‌تر ساخت ، چگونه مىتوانيد خود را بسازيد و تهذيب كنيد ؟ . . . جوانان ننشينند كه گرد پيرى ، سر و روى آنان را سفيد كند . شما تا جوان هستيد . . . مىتوانيد هواهاى نفسانى ، مشتهيات دنيايى و خواسته‌هاى حيوانى را از خود دور سازيد » . ( مبارزه با نفس يا جهاد اكبر ، ص 60 ) .