و نيز ايشان در مقدمه كتاب مناهج المعارف مىنويسد : در طول حياتش كتب احاديث شيعه را مورد دقت و بررسى قرار داد و مطالب علم اصول را در حاشيه هر صفحه يادداشت مىفرمود و مىنوشت : « فيه دلالة على حجيّة القاعدة الفلانية » ، تا در فرصت متناسب ، همه آن احاديث را به ترتيب كتب اصول فقه مرتب سازد . نگارنده ، تعداد هشت جلد از كتب احاديثى كه در حواشى آن دلالات مطالب آنها را به خط شريفش يادداشت فرموده ، ديده‌ام . « 1 » در سفر اخير به عتبات كه در همين سفر هم در نجف از دنيا رحلت كرد چندين صندوق از كتب نفيس كتابخانه خود را كه براى اين كار مفيد بود از اصفهان به عتبات برد تا كار اين كتاب را به اتمام رساند . « 2 » همان‌طور كه ملاحظه مىكنيد ، اين كتاب از زمان شيخ انصارى تا پايان عمر مؤلف ( يعنى حدود چهل سال ) ظاهراً در دست تأليف و تنظيم و تكميل بوده و ظاهر عبارت كتاب مبانى الاصول كه در سال 1317 ق ، يعنى يك سال پيش از وفات مؤلف تأليف شده اين است كه كار تأليف آن به اتمام رسيده و شامل حدود پنج‌هزار روايت بوده است . اگر كتاب‌هاى مربوط به اين كار را به عتبات برده ، شايد براى اين بوده است كه اگر هنگام چاپ آن نيازى به مراجعه پيدا كرد ، مصادر در اختيارش باشد . و بالاخره مرحوم مير سيد احمد روضاتى مىنويسد : مرحوم آقا ميرزا محمد هاشم در سال آخر عمر ، جلد اول اصول آل الرسول را كه مشتمل بر مطالبى ارزنده و به منزله مدخلى براى علم اصول فقه است در 72 صفحه با خطى زيبا در اصفهان به چاپ سنگى رسانيده كه نگارنده در سفر اول خود به عتبات در كاظمين در كتابخانه صاحب كتاب احسن الوديعة « 3 »

--> ( 1 ) . شايد اين نسخه‌ها در كتابخانه ايشان بوده است . كتابخانه مرحوم مير سيداحمد روضاتى در تهران از كتابخانه‌هاى بسيار ارزنده و شامل نسخه‌هاى نفيس است . اميدواريم ورثه آن مرحوم ترتيبى بدهند كه اين نسخه‌ها به يكى از كتابخانه‌هاى معتبر منتقل گردد . ( 2 ) . مناهج المعارف ، ص 315 . ( 3 ) . احسن الوديعة ، تأليف سيد محمد مهدى موسوى خوانسارى كاظمى ، تكمله روضات الجنات است كه به‌صورت مكرر چاپ شده است .